Naar hoofdinhoud

Alternatieven

Lokale energiealternatieven voor Ommen en omgeving

Lokale en regionale oplossingen eerst, met oog voor wat ze wel en niet kunnen.

Onze visie

Wij vragen niet om stilstand, maar om een andere energieaanpak: lokaal, gespreid, passend bij het gebied en met aantoonbare voordelen voor inwoners en agrariërs.

Wij willen dat lokale en regionale energieoplossingen volwaardig worden onderzocht voordat verdere keuzes worden gemaakt over grootschalige windturbines. Niet iedere afzonderlijke mogelijkheid kan Windpark Ondersloot 3 volledig vervangen. Een combinatie van besparing, lokale opwekking, warmte, groen gas, opslag en samenwerking kan mogelijk een betekenisvolle bijdrage leveren met een andere impact op landschap en leefomgeving.

Let op: deze mogelijkheden zijn nog niet als één-op-één vervanging van Ondersloot doorgerekend.

Wat verstaan wij onder lokale alternatieven?

Op deze pagina maken wij onderscheid tussen drie soorten onderwerpen:

  1. Lokaal en regionaal toepasbare oplossingen die inwoners, ondernemers en gemeenten zelf kunnen oppakken.
  2. Landelijke en provinciale beleidskeuzes, zoals kernenergie en de gasvoorziening, die de gemeente niet zelf kan realiseren.
  3. Randvoorwaarden voor het energiesysteem, zoals de capaciteit van het elektriciteitsnet.

Dit zijn geen gelijkwaardige energiebronnen. Besparing vermindert de vraag, zon en kleine windturbines produceren elektriciteit, WKO levert warmte en koude, groen gas is een regelbare energiedrager en batterijen en energiehubs zorgen voor opslag en flexibiliteit. Elektriciteit, warmte en gas kunnen niet zonder beleidskeuze één-op-één tegen elkaar worden weggestreept.

Lokale oplossingen

Uitgelicht lokaal concept

Integrale erfenergie: meerdere technieken op één erf

Op een agrarisch erf kunnen verschillende vormen van energieproductie, opslag en gebruik worden gecombineerd. Wij noemen dit integrale erfenergie. Het gaat om een werkconcept van Stichting Leefbaar Stegerveld dat lokaal en onafhankelijk moet worden onderzocht.

  • biogas en groen gas uit mest;
  • zonnepanelen op staldaken;
  • een kleine erfwindturbine, waar dit technisch en ruimtelijk past;
  • batterijopslag;
  • slimme aansturing en direct gebruik op het eigen bedrijf;
  • waar mogelijk samenwerking en energie-uitwisseling met nabijgelegen erven en bedrijven.

Zon, wind en biogas produceren energie op verschillende momenten en hebben verschillende functies. Door productie, opslag en gebruik gezamenlijk te onderzoeken, ontstaat een completer beeld dan wanneer iedere techniek uitsluitend afzonderlijk wordt beoordeeld.

Status: Integrale erfenergie is een onderzoeksrichting. Het is niet vastgesteld dat deze combinatie technisch, financieel of ruimtelijk haalbaar is op ieder erf. Ook is niet bewezen dat zij Windpark Ondersloot 3 volledig kan vervangen. Daarvoor is een onafhankelijke lokale potentieanalyse nodig.

Bekijk het concept Integrale erfenergie

Hoe kunnen deze oplossingen elkaar aanvullen?

Zon produceert vooral overdag en in de zomer, kleine windturbines vaker op andere momenten. Batterijen en slimme sturing verschuiven energie binnen uren tot een etmaal. Groen gas kan worden opgeslagen en op een gekozen moment worden ingezet. Besparing en WKO verkleinen de vraag naar elektriciteit en gas voor verwarming. In samenhang kunnen zij lokaal meer opleveren dan los van elkaar.

Hoe groot die bijdrage is, weten wij niet. Er is geen onafhankelijke lokale potentieanalyse voor Ommen. Wij stellen daarom niet vast dat deze combinatie Windpark Ondersloot 3 kan vervangen.

Landelijke en provinciale energiekeuzes

Niet alle keuzes kunnen lokaal worden gemaakt. De landelijke en provinciale energiemix bepaalt mede hoeveel druk op gemeenten wordt gelegd voor grootschalige windenergie op land. Daarom volgen wij ook de discussie over kernenergie, SMR’s en de Nederlandse gasvoorziening. Dit zijn geen lokale projecten die de gemeente Ommen zelfstandig kan realiseren.

Vergelijkingstabel

Kwalitatieve vergelijking zonder lokale opbrengsten, vermogens of percentages: daarvoor ontbreken controleerbare lokale gegevens. De onderbouwing en bronnen staan op de bijbehorende pagina’s. De onderste drie rijen zijn geen lokale alternatieven.

Energiebesparing

Lokaal toepasbaar
Ja
Functie in het energiesysteem
Vermindert de vraag; produceert geen energie
Regelbaar
Niet van toepassing
Verwachte termijn
Direct
Effect op landschap
Nauwelijks
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Verlaagt de netbelasting
Huidige status
Geen lokale potentieanalyse
Belangrijkste openstaande vraag
Hoeveel kan in Ommen realistisch worden bespaard?

Biogas en groen gas

Lokaal toepasbaar
Ja, op of nabij erven
Functie in het energiesysteem
Energiedrager (gas); regelbaar inzetbaar voor gas, warmte of elektriciteit
Regelbaar
Ja
Verwachte termijn
Korte tot middellange termijn
Effect op landschap
Beperkt; installaties op erfschaal
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Mogelijk invoeding in het gasnet
Huidige status
Lokaal initiatief in ontwikkeling
Belangrijkste openstaande vraag
Welke mest- en reststromen zijn duurzaam beschikbaar?

Zon op bestaande daken

Lokaal toepasbaar
Ja
Functie in het energiesysteem
Produceert elektriciteit
Regelbaar
Nee, weersafhankelijk
Verwachte termijn
Korte termijn
Effect op landschap
Gering; bestaande bebouwing
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Teruglevering afhankelijk van aansluiting
Huidige status
Geen inventarisatie van geschikte daken
Belangrijkste openstaande vraag
Hoeveel geschikt dakoppervlak is er?

Kleine windturbines

Lokaal toepasbaar
Ja, op geschikte erven en terreinen
Functie in het energiesysteem
Produceert elektriciteit
Regelbaar
Nee, weersafhankelijk
Verwachte termijn
Korte tot middellange termijn
Effect op landschap
Lokaal zichtbaar; veel kleiner dan grote turbines
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Achter de meter; teruglevering afhankelijk van aansluiting
Huidige status
Geen lokale potentieelstudie
Belangrijkste openstaande vraag
Welke hoogte is toegestaan en wat is de lokale opbrengst?

WKO en bodemenergie

Lokaal toepasbaar
Ja, bij geschikte bodem en gebouwen
Functie in het energiesysteem
Levert warmte en koeling; verbruikt elektriciteit
Regelbaar
Ja, binnen de seizoensbuffer
Verwachte termijn
Vooral bij nieuwbouw en renovatie
Effect op landschap
Nauwelijks; ondergronds
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Vervangt gas voor verwarming; extra elektriciteitsvraag
Huidige status
Niet lokaal onderzocht
Belangrijkste openstaande vraag
Waar is de bodem geschikt?

Energie delen, opslag en energiehubs

Lokaal toepasbaar
Ja
Functie in het energiesysteem
Opslag, sturing en uitwisseling; geen productie
Regelbaar
Ja
Verwachte termijn
Korte tot middellange termijn
Effect op landschap
Gering
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Kan pieken beperken; lost congestie niet automatisch op
Huidige status
Geen lokale energiehub bekend
Belangrijkste openstaande vraag
Welke locaties en afspraken met de netbeheerder zijn mogelijk?

SMR’s en kernenergie

Lokaal toepasbaar
Nee; landelijke en provinciale keuze
Functie in het energiesysteem
Langetermijnbeleidsoptie voor regelbare elektriciteit
Regelbaar
Ja, vooral basislast
Verwachte termijn
Lange termijn, niet vóór 2030
Effect op landschap
Klein per kWh; veiligheidscontouren
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Vraagt hoogspanningsaansluiting
Huidige status
Provinciale verkenning, geen locatiekeuze
Belangrijkste openstaande vraag
Welke rol krijgen SMR’s in de landelijke energiemix?

Nederlandse gasvoorziening

Lokaal toepasbaar
Nee; landelijke voorziening
Functie in het energiesysteem
Fossiele voorzieningsoptie; niet hernieuwbaar
Regelbaar
Ja
Verwachte termijn
Bestaande winning loopt af
Effect op landschap
Ondergrondse gevolgen
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Gasnet
Huidige status
Groningenveld gesloten
Belangrijkste openstaande vraag
Hoe wordt leveringszekerheid landelijk afgewogen?

Netcongestie

Lokaal toepasbaar
Randvoorwaarde, geen alternatief
Functie in het energiesysteem
Knelpunt in transportcapaciteit
Regelbaar
Niet van toepassing
Verwachte termijn
Verzwaring duurt jaren
Effect op landschap
Netverzwaring vraagt ruimte
Relatie met elektriciteits- of gasnet
Bepaalt wat kan worden aangesloten
Huidige status
Zie de achtergrondpagina
Belangrijkste openstaande vraag
Hoeveel ruimte is er rond Ommen?

Wat moet voor Ommen en Hardenberg worden onderzocht?

  • het huidige en verwachte energiegebruik per sector, uitgesplitst naar elektriciteit, warmte en gas;
  • het realistische besparingspotentieel;
  • duurzaam beschikbare mest- en reststromen voor groen gas;
  • geschikt dakoppervlak en geschikte erven voor zon en kleine windturbines;
  • bodemgeschiktheid voor WKO bij nieuwbouw en bestaande gebouwen;
  • mogelijkheden voor energiehubs en afspraken met de netbeheerder;
  • beschikbare aansluit- en transportcapaciteit;
  • de gezamenlijke bijdrage in een integrale, onafhankelijke systeemanalyse.

Een eventuele verlaging van de windopgave vraagt daarna een expliciete beleidskeuze van gemeente en/of provincie. Zie ook de openstaande vragen en wat de gemeente Ommen nu kan doen.

Bronnen en documenten

  1. Stichting Leefbaar Stegerveld

    Presentatie informatiebijeenkomst Stichting Leefbaar Stegerveld – 30 september 2026

    30 september 2026 · bron van betrokken organisatie

    Deze presentatie is gebruikt tijdens de informatiebijeenkomst van Stichting Leefbaar Stegerveld op 30 september 2026. De presentatie bevat standpunten, analyses en voorstellen van de stichting en bijdragen van de sprekers. Deze zijn niet automatisch standpunten of besluiten van gemeente Ommen, gemeente Hardenberg of provincie Overijssel.

    PDF openen (opent in een nieuw tabblad)

Bekijk ook het volledige bronnenregister.