Stegeren, omgeving & landschap

Stegeren is een buurtschap in de gemeente Ommen, in de provincie Overijssel. Het ligt ten oosten van de stad Ommen, aan de noordzijde van de Overijsselse Vecht. Van oorsprong is het een esdorp, met weidegronden langs de Vecht en oude bouwlanden op de hogere gronden.

Het gebied bestaat uit verspreid liggende agrarische erven, kleine buurtschappen en een overwegend landelijke leefomgeving. Wonen, landbouw, natuur en recreatie liggen er dicht bij elkaar. Het zoekgebied voor Windpark Ondersloot ligt in het noordelijke buitengebied van Stegeren, tegen de gemeentegrens met Hardenberg aan.

Het zoekgebied ligt in de gemeente Ommen, tegen de gemeentegrens met Hardenberg, en ligt nabij het bestaande Windpark De Veenwieken.

Een zoekgebied is nog geen turbinelocatie. De exacte turbineposities liggen niet vast. Daardoor kunnen definitieve afstanden tot afzonderlijke woningen en woonplaatsen op dit moment niet worden vermeld.

Het zoekgebied bij Ondersloot behoort overwegend tot het jonge heide- en broekontginningslandschap van Stegerveld. Dit landschap is hoofdzakelijk in de negentiende en twintigste eeuw ontstaan door de ontwatering en de landbouwkundige ontginning van voormalige heidevelden, natte laagten en plaatselijk venige gronden.

Kenmerkend zijn het vlakke reliëf, de rationele verkaveling, de rechte wegen en sloten, de verspreide agrarische erven en de afwisseling van open landbouwkamers met erfbeplanting, singels en kleine bospercelen.

Het gebied vormt een landschappelijke overgang tussen het oudere essen- en hoevenlandschap van Stegeren en het Vechtdal in het zuiden, en het sterker veenkoloniaal gevormde gebied rond Dedemsvaart in het noorden. Juist de nog aanwezige open landbouwkamers, de rechte ontginningsstructuren, de groene erven en de geleidelijke overgang naar het Vechtdal bepalen de herkenbaarheid, de identiteit en de ruimtelijke samenhang van het gebied.

In de gemeente Ommen ligt het Natura 2000-gebied Vecht- en Beneden-Reggegebied (gebiedsnummer 39, sitecode NL9801017, 4.105 hectare). Het is aangewezen onder de Habitatrichtlijn en is volgens de officiële gebiedspagina overbelast door stikstof. Voor plannen in of nabij een Natura 2000-gebied moet worden onderzocht of significante gevolgen zijn uit te sluiten.

Daarnaast geldt het Natuurnetwerk Nederland (NNN), dat door de provincie wordt begrensd en een eigen beschermingsregime kent. Of en hoe het zoekgebied raakt aan NNN-begrenzing of aan Natura 2000, moet blijken uit het projectonderzoek en de provinciale kaarten.

Nabijheid van beschermd gebied is geen automatisch verbod. Het betekent wel dat zwaarder onderzoek nodig is naar onder meer vogels en vleermuizen, en dat de toestemming aan strengere eisen moet voldoen.

Het gaat hier om een bewoond buitengebied: verspreide woningen en agrarische erven, kleine buurtschappen en kernen op relatief korte afstand van elkaar. Wonen gebeurt in dit gebied dicht bij het open landschap; dat is precies wat mensen eraan waarderen en wat gevoelig is voor grootschalige ingrepen.

Welke gevolgen waar optreden, hangt af van de uiteindelijke turbineposities en de gekozen turbines. Geluid, slagschaduw, gezondheid en woningwaarde behandelen wij op aparte pagina’s, met de normen en het onderzoek dat daarbij hoort.

De N36 en de bestaande turbines van Windpark De Veenwieken voegen al moderne technische elementen aan het landschap toe. Het zoekgebied heeft daarmee echter niet zijn zelfstandige landschappelijke betekenis verloren.

Nieuwe turbines zouden niet uitsluitend een bestaand technisch element aanvullen. Door hun hoogte, maatvoering, beweging en zichtbaarheid over grote afstand zouden zij ook de schaalbeleving en de visuele samenhang van een aanzienlijk groter gebied veranderen. Die invloed zou zich niet beperken tot het zoekgebied zelf, maar zich ook uitstrekken tot de omliggende ontginningslandschappen, de erven en buurtschappen en de landschappelijke overgang naar Stegeren en het Vechtdal.

Volgens een bericht van RTV Vechtdal van 16 mei 2025 hebben de gemeenten Ommen en Hardenberg zorgen geuit over de mogelijke insluiting van kernen door meerdere windprojecten. De hierna weergegeven zorgen en standpunten zijn ontleend aan dat nieuwsbericht. Het gaat om standpunten van de gemeenten zoals journalistiek weergegeven, en niet om een vastgesteld ruimtelijk of milieutechnisch gevolg.

De provincie Overijssel geeft in etappes zoekgebieden en projectlocaties voor windenergie vrij. In het bericht komt naar voren dat de gemeenten Hardenberg en Ommen op die momenten niet alleen naar de afzonderlijke locaties kijken, maar ook naar de onderlinge samenhang. Als gezamenlijke zorg wordt genoemd dat dorpen en buurtschappen van alle kanten door windturbines worden omringd.

Volgens het bericht beschouwen de gemeenten insluiting in dit gebied als een concrete zorg bij de verdere besluitvorming. Windpark De Veenwieken ligt op de grens van de gemeenten Ommen en Hardenberg. Het geselecteerde initiatief bij Ondersloot ligt daar nabij. Voor de bewoners van Stegeren, Stegerveld, Ommerkanaal, Rheezerveen en Dedemsvaart kan dit betekenen dat er meerdere windparken in hetzelfde zichtveld en leefgebied komen. Exacte turbineposities en afstanden staan nog niet vast.

In het bericht wordt weergegeven dat beide gemeenten in de regionale afstemming aandacht vragen voor ruimtelijke spreiding, en dat zij ervoor pleiten dat de provincie bij het vrijgeven van nieuwe locaties niet alleen naar de technische geschiktheid kijkt, maar ook naar de gezamenlijke gevolgen voor de leefomgeving. In het bericht wordt het standpunt van de gemeenten weergegeven dat kernen niet door opeenvolgende windprojecten steeds verder zouden moeten worden ingekaderd. Of beide gemeenten hierover formele raads- of collegebesluiten hebben genomen, blijkt niet uit het nieuwsbericht.

Die lijn sluit aan bij het windbeleid van de gemeente Ommen: windenergie moet passen binnen het landschap en de leefbaarheid van het gebied, en mag niet leiden tot een ongewenste concentratie van turbines rond bewoonde kernen. Volgens hetzelfde nieuwsbericht komen uit Hardenberg vergelijkbare signalen over het grotere patroon van windparken in een relatief klein gebied.

Voor het geselecteerde initiatief bij Ondersloot treedt de provincie volgens haar openbare projectinformatie op als bevoegd gezag voor de verdere procedure. Zie Provincie Overijssel, windenergie: selectie en projectprocedure ↗ (opent in een nieuw tabblad). De gemeenten kunnen volgens het nieuwsbericht voorwaarden bepleiten, advies uitbrengen en de provincie wijzen op de gevolgen van clustering.

Recreatie en toerisme zijn een belangrijke functie van Ommen en het Vechtdal. De gemeente kent veel verblijfsrecreatie, en toeristische bestedingen komen aantoonbaar terecht bij onder meer de lokale middenstand en via de toeristenbelasting bij de gemeente. Voor een deel van de bedrijven en bewoners rond Stegeren is die recreatieve functie onderdeel van hun inkomen.

Toerisme heeft aantoonbare economische betekenis voor Ommen. De gemeente raamde voor 2025 circa € 1,3 miljoen aan inkomsten uit toeristenbelasting; dat is een directe gemeentelijke inkomstenstroom die samenhangt met verblijfsrecreatie, en geen netto economische winst. Daarnaast komen toeristische bestedingen terecht bij de lokale detailhandel, al hebben wij het daarvoor circulerende bedrag niet in een primaire bron kunnen terugvinden.

Deze bedragen vormen niet de totale economische waarde van toerisme. Uitgaven aan onder meer logies, horeca, recreatieve activiteiten en toeleveranciers zijn hierin niet volledig opgenomen. Voor de totale actuele economische waarde specifiek voor gemeente Ommen is geen integraal openbaar bedrag vastgesteld. Voor de toeristische horecaomzet specifiek in gemeente Ommen is in de gecontroleerde openbare bronnen nog geen actueel totaalbedrag aangetroffen.