Biogas en groen gas

Deze techniek kan onderdeel zijn van integrale erfenergie.

Kort samengevat

Biogas uit mest kan na reiniging en opwerking als groen gas worden gebruikt. Daarmee kan lokaal geproduceerd gas een deel van het fossiele aardgas vervangen.

De milieuwinst is niet automatisch. Die hangt onder meer af van snelle verwerking van mest, het voorkomen van methaanlekken, goede opslag en verwerking van digestaat, transportafstanden, metingen en toezicht. Voor Ommen is het lokale potentieel nog niet volledig openbaar onderzocht.

Wat zijn biogas en groen gas?

Biogas ontstaat door vergisting van organisch materiaal, zoals mest. Het bevat naast methaan ook CO₂, vocht en andere bestanddelen. Na reiniging en opwerking tot aardgaskwaliteit heet het groen gas en kan het in het gasnet worden ingevoed. Bij ieder project moet worden onderzocht hoeveel gas werkelijk wordt geproduceerd en welke verliezen en gevolgen optreden.

Bij monomestvergisting wordt uitsluitend mest gebruikt; bij covergisting worden ook andere reststromen toegevoegd.

Waarom kan het interessant zijn?

• lokale productie van hernieuwbare energie;
• vervanging van een deel van het fossiele aardgas;
• benutting van mest en lokale reststromen;
• energieproductie die minder direct afhankelijk is van zon en wind.

Of een installatie ook landschappelijk beter past, is een lokale afweging die per locatie moet worden beoordeeld; het is geen vaststaand gegeven.

Welke voorwaarden en risico’s zijn belangrijk?

• Methaanlekken: installaties moeten lekken voorkomen, meten en herstellen.
• Digestaat: vergisting laat meststoffen achter; opslag, verwerking en afvoer blijven belangrijk.
• Leefomgeving: geur, geluid, verkeer en veiligheid moeten locatiespecifiek worden beoordeeld.
• Infrastructuur: opwerking en invoeding vereisen voldoende capaciteit en passende aansluitingen op het gasnet.

Wat betekent dit voor Ommen?

In de door ons gecontroleerde openbare stukken hebben wij geen volledige gemeentelijke studie aangetroffen naar hoeveel groen gas in Ommen duurzaam, technisch en economisch kan worden geproduceerd. Daardoor is nog niet vastgesteld welke bijdrage deze route aan de lokale energieopgave kan leveren.

Of groen gas een deel van de Ommense energieopgave kan invullen, is nog niet vastgesteld. Daarvoor zijn een lokale potentieelstudie en een expliciete beleidsmatige vergelijking nodig. Groen gas en windenergie zijn bovendien verschillende energiedragers en kunnen niet automatisch één-op-één tegen elkaar worden weggestreept.

Lokale praktijkcasus

Wat moet Ommen onderzoeken?

Deze vragen zijn bedoeld als onderzoeksagenda en houden geen conclusie over de uitkomst in.

Groen gas als onderdeel van een lokaal energiesysteem

Een lokaal energiesysteem kan naast zonnepanelen, kleine windturbines en batterijen ook regelbare energie uit biogas of groen gas bevatten. Zon en wind leveren weersafhankelijke elektriciteit, terwijl biogas kan worden opgeslagen en op een gekozen moment kan worden benut voor gas, warmte of elektriciteit. Of dit voor Ommen duurzaam en haalbaar is, hangt onder meer af van beschikbare mest- en reststromen, methaanverliezen, transport, digestaatverwerking, stikstofeffecten, kosten en de gekozen toepassing.

Zon en wind produceren afhankelijk van het weer. Een batterij kan productie en gebruik vooral binnen relatief korte perioden verschuiven. Biogas of groen gas is een chemische energiedrager en kan daardoor worden opgeslagen en regelbaarder worden ingezet. Wij noemen hier bewust geen precieze opslagduur van batterijen of gas: die hangt af van techniek, omvang en toepassing, en daarvoor ontbreekt een lokale, controleerbare onderbouwing.

De mogelijke toepassing kan verschillen: invoeding als groen gas in het gasnet, warmteproductie, procesenergie op een bedrijf of elektriciteitsproductie. Omzetting van biogas naar elektriciteit gaat gepaard met omzettingsverliezen. Welke toepassing het beste past, hangt daarom af van de plaatselijke behoefte aan gas, warmte en elektriciteit.

Elektriciteit, warmte en gas kunnen niet zonder omzetting of systeemgrenzen bij elkaar worden opgeteld. De aanvullende opgave rond Windpark Ondersloot wordt uitgedrukt in GWh elektriciteit. Groen gas kan onderdeel zijn van de lokale energiemix, maar is daarom niet automatisch een één-op-één vervanging van 80–81 GWh windelektriciteit.

Voor Ommen is nog niet vastgesteld welke hoeveelheid geschikte mest- en reststromen duurzaam beschikbaar is, welke installaties en toepassingen ruimtelijk en juridisch mogelijk zijn en hoe groen gas kan samenwerken met lokale elektriciteitsopwekking en het bestaande gas- en elektriciteitsnet. Daarvoor is een lokale systeemanalyse nodig.

• Welke mest- en reststromen zijn in Ommen duurzaam en langdurig beschikbaar?
• Welke toepassing van biogas of groen gas sluit het beste aan op de lokale behoefte aan gas, warmte en elektriciteit?
• Wat zijn de methaanverliezen en emissies over de volledige lokale keten?
• Welke gevolgen ontstaan voor transport, digestaat, stikstof en leefomgeving?
• Kan regelbare energie uit groen gas aantoonbaar helpen om lokale zon- en windproductie aan te vullen?
• Welke combinatie geeft de beste verhouding tussen energieproductie, leveringszekerheid, kosten, netbelasting en gevolgen voor de omgeving?

Welke combinatie van zon op dak, kleine windturbines, batterijopslag, flexibel energiegebruik en duurzaam geproduceerd groen gas levert voor Ommen de beste balans op tussen energieproductie, leveringszekerheid, kosten, netbelasting en gevolgen voor de leefomgeving?

Stand van zaken: wetsvoorstel bijmengverplichting groen gas

Stand van zaken, gecontroleerd op 10 oktober 2026. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 6 oktober 2026 aan. De Eerste Kamer moet het nog behandelen. De wet is daarom nog niet in werking. Het wetsvoorstel richt zich op gasleveranciers, niet op agrarische bedrijven. Een amendement om de verplichting te beperken tot uitsluitend in Nederland geproduceerd groen gas is niet aangenomen. De actuele behandeling is te volgen in het wetsvoorsteldossier van de Eerste Kamer (opent in een nieuw tabblad).