Gemeente Ommen: huidige en toekomstige rol

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 zijn zeven partijen in de raad gekozen. Het coalitieakkoord 2026–2030 bevat de afspraken van VOV, CDA en PRO Ommen voor de nieuwe bestuursperiode. Deze documenten zijn politieke voornemens. Alleen besluiten en vastgesteld beleid hebben zelfstandig een formele status.

Volgens de definitieve uitslag van het centraal stembureau (26 maart 2026) ↗ (opent in een nieuw tabblad) zijn de 17 zetels als volgt verdeeld: VOV 5, CDA 4, LPO 2, ChristenUnie 2, GroenLinks/PvdA 2, VVD 1 en D66 1.

De officiële verkiezingsuitslag vermeldt GroenLinks/PvdA. In latere gemeentelijke publicaties en het coalitieakkoord wordt PRO Ommen genoemd. Deze pagina volgt per document de naam die in de betreffende primaire bron wordt gebruikt.

Wat staat er in de verkiezingsprogramma’s?

Wat is afgesproken in het coalitieakkoord?

Het coalitieakkoord 2026–2030 is gesloten door VOV, CDA en PRO Ommen. Zakelijk samengevat:

• Ommen wil in 2050 energieneutraal zijn.
• Voor duurzame energieopwekking richt de coalitie zich vooral op windenergie.
• Inwoners moeten vroeg bij plannen worden betrokken.
• Er wordt gestreefd naar minimaal 60% lokaal eigenaarschap.
• Daarbij wordt samenwerking gezocht met bestaande lokale energiecoöperaties.
• Nieuwe kaders voor zon- en windprojecten moeten zo veel mogelijk met inwoners worden ontwikkeld.
• Lokale energiecoöperaties moeten financieel kunnen worden ondersteund.
• Opbrengsten moeten in de regio blijven.
• Windmolens moeten in voorkeursgebieden worden geclusterd.
• De gemeente wil met provincie en andere partners in gesprek blijven over windmolens en netcongestie.

Verkiezingsprogramma, coalitieakkoord en vastgesteld beleid

• Een verkiezingsprogramma bindt alleen de betreffende partij politiek.
• Een coalitieakkoord bevat gezamenlijke politieke afspraken, maar is niet automatisch een juridisch projectvoorschrift.
• Het Windbeleid Ommen van 30 januari 2025 is vastgesteld gemeentelijk beleid.
• Vergunningvoorschriften, overeenkomsten en andere juridisch bindende documenten bepalen uiteindelijk wat voor Ondersloot afdwingbaar geldt.
• Selectie door de provincie is geen vergunning.

De gemeenteraad had het college op 22 juni 2023 opgedragen vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan te bieden. Het later vastgestelde Windbeleid Ommen behandelt onderwerpen die ook in die opdracht werden genoemd, waaronder participatie, lokaal eigendom en lokale opbrengsten. In de door ons gecontroleerde openbare stukken is echter niet expliciet vastgelegd dat het Windbeleid Ommen formeel geldt als de afdoening of uitvoering van precies deze raadsopdracht. Daarom spreken wij hier van het later vastgestelde Windbeleid Ommen. De volledige chronologie staat op Gemeente Ommen: besluiten vóór de selectie.

Zie ook Pure Energie, Windpark Ondersloot, Lokaal eigendom en Landschap, recreatie en leefomgeving.

Landelijke brief aan gemeenteraadsleden, 15 mei 2026

Stichting Windalarm en de NLVOW melden dat zij op 15 mei 2026 via de griffies een brief aan alle Nederlandse gemeenteraadsleden hebben gestuurd. De brief bevat hun visie op de noodzaak van extra windenergie op land, de bescherming tegen windturbinegeluid en de rol van windenergie op zee. Het betreft een publicatie van belangenorganisaties en geen onafhankelijk wetenschappelijk rapport. De onderliggende wetenschappelijke en officiële bronnen moeten daarom afzonderlijk worden beoordeeld.

Uit het openbare raadsinformatiesysteem van de gemeente Ommen blijkt dat de gezamenlijke brief van NLVOW en Stichting Windalarm op 15 mei 2026 is geregistreerd als ingekomen stuk. Het onderwerp is “NLVOW en Stichting Windalarm – Update Windenergie”. Bij het stuk staat als advies “Ter kennisname”.

Deze registratie stelt vast dat het document als ingekomen stuk in het raadsinformatiesysteem is opgenomen. Daaruit volgt niet automatisch dat de gemeenteraad de inhoud onderschrijft, dat de aangehaalde onderzoeken bestuurlijk zijn beoordeeld of dat de brief gevolgen heeft gehad voor het beleid of de besluitvorming over Windpark Ondersloot.

De gemeentelijke registratie is een primaire officiële bron voor ontvangst, datum, afzender, onderwerp en afdoeningsadvies. De brief zelf blijft een belanghebbende bron voor wat de afzenders stellen. In het openbare stuk is geen registratienummer, raadsdatum of definitieve afdoening vermeld; “Ter kennisname” is daar een advies en geen aantoonbaar raadsbesluit.

Bekijk wat is vastgesteld en welke vragen over behandeling en opvolging nog openstaan.

De gemeente blijft partij: zij kan adviseren, lokale belangen inbrengen, een zienswijze indienen en toezien op de betekenis van haar eigen Windbeleid. De gemeenteraad kan informatie vragen, moties aannemen en het college controleren. Voor inwoners is daarbij van belang te weten bij welk bestuursorgaan zij met welke vraag terechtkunnen.

Wat de gemeente formeel wel en niet kan, staat op Rol gemeente Ommen. De provinciale procedure staat op Provincie Overijssel.

Gemeente Ommen kan nu langs twee sporen handelen.

1. Lokaal energieconcept Vinkenbuurt

Rond Vinkenbuurt ligt een bestaand initiatief voor groen gas en lokale energie: Vinkenbuurt Stroomt. Dit kan worden onderzocht als onderdeel van een breder energieconcept voor boerenerven, waarin productie, opslag en plaatselijk gebruik van energie worden gecombineerd.

• circa 2 miljoen m³ ruw biogas per jaar als voorlopig uitgangspunt; ruw biogas is nog niet opgewerkt tot groen gas van aardgaskwaliteit;
• circa 2.200 bestaande zonnepanelen;
• een geschatte huidige zonnestroomproductie van circa 600.000 kWh per jaar;
• mogelijke uitbreiding bij 15 boerenerven met gemiddeld 200 zonnepanelen per erf, samen circa 3.000 aanvullende panelen;
• kleine windmolens op boerenerven als onderzoeksvariant;
• elektrische batterijopslag;
• warmteopslag, waaronder eventueel een zandaccu;
• lokaal gebruik van elektriciteit en warmte;
• aanvullende inkomsten en toekomstperspectief voor agrariërs;
• een mogelijke bijdrage aan mestverwerking, verduurzaming en vermindering van fossiel gasgebruik.

Ruw biogas is het gas dat rechtstreeks uit de vergister komt. In deze berekening wordt indicatief uitgegaan van circa 60% methaan. Na zuivering en opwerking tot aardgaskwaliteit kan het als groen gas op het gasnet worden ingevoed. Het oorspronkelijke volume ruw biogas mag daarom niet één op één als eenzelfde volume groen gas worden geteld.

Op onze pagina over biogas in Vinkenbuurt en Witharen staat de eerder gecontroleerde indicatie: circa 2 miljoen m³ ruw biogas per jaar komt bij de gehanteerde aanname van circa 60% methaan indicatief overeen met een energie-inhoud in de orde van grootte van ongeveer 12 GWh per jaar. Dit is een energie-inhoud, geen vaststaande projectopbrengst; hoeveel groen gas er na opwerking overblijft, hangt af van de installatie en de gehanteerde calorische waarde. Zie ook lokale energiealternatieven, biogas en groen gas en energie delen, opslag en energiehubs.

Voorlopige indicatie: circa 15% van de gasbehoefte van Ommen

Uitgaande van circa 2 miljoen m³ ruw biogas per jaar, een indicatief methaangehalte van 60% en een energie-inhoud van ongeveer 9,97 kWh per m³ methaan, vertegenwoordigt dit een energiehoeveelheid in de orde van grootte van 12 GWh per jaar. Volgens de voorlopige projectberekening komt dit overeen met circa 15% van de gasbehoefte van gemeente Ommen.

Het percentage van 15% is nog niet onafhankelijk gecontroleerd, omdat de openbare bron, het basisjaar en de precieze afbakening van het gebruikte Ommense gasverbruik nog moeten worden vastgesteld. Het kan gaan om het totale aardgasverbruik of alleen om een bepaalde verbruikscategorie.

2. Energiehubs en warmteopslag

Op bedrijventerreinen kunnen opwekking, opslag en verbruik beter op elkaar worden afgestemd. Een lokale energiehub bestaat niet alleen uit een grote batterij, maar uit samenwerking tussen bedrijven die energie produceren, gebruiken, opslaan en eventueel onderling uitwisselen.

• inventarisatie van geschikte bedrijfsdaken;
• zonnepanelen op bedrijfsgebouwen;
• zonnepanelen boven parkeerplaatsen;
• kleine windmolens waar beleid, veiligheid en de omgeving dit toelaten;
• gezamenlijke elektrische batterijopslag;
• lokaal en gelijktijdig gebruik van opgewekte elektriciteit;
• benutting en uitwisseling van restwarmte;
• warmteopslag voor gebruik op een later moment;
• beperking van pieken op het elektriciteitsnet;
• samenwerking tussen bedrijven, gemeente en netbeheerder Enexis;
• onderzoek naar organisatorische en juridische afspraken binnen een energiehub.

Netcapaciteit, aansluitvoorwaarden en de mogelijkheden voor onderlinge uitwisseling moeten vooraf met de netbeheerder worden onderzocht. Wat dat betekent, staat op netcongestie.

3. Zandaccu en warmteopslag

Een zandaccu slaat warmte op in een geïsoleerde hoeveelheid zand of een vergelijkbaar opslagmedium. De opgeslagen warmte kan later worden gebruikt voor gebouwen of bedrijfsprocessen.

• toepassingen vragen een concrete en voldoende constante lokale warmtevraag;
• sommige systemen werken met zeer hoge opslagtemperaturen, mogelijk rond 600 °C;
• een hoge interne opslagtemperatuur betekent niet automatisch dat warmte op die temperatuur aan woningen of bedrijven wordt geleverd;
• techniek, warmteverlies, veiligheid, ruimtelijke inpassing en financiële haalbaarheid moeten per locatie worden onderzocht.

De genoemde 600 °C is een mogelijke technische eigenschap van bepaalde systemen en geen gegarandeerde waarde voor een Ommens project.

4. Collectieve warmte-koudeopslag

Collectieve warmte-koudeopslag (WKO) kan warmte en koude tijdelijk in de bodem opslaan en beschikbaar maken voor meerdere gebouwen. Daarmee kan één gezamenlijk systeem worden vergeleken met afzonderlijke warmteoplossingen per gebouw. Een mogelijke pilot zou zich kunnen richten op circa 50 woningen, een school of ander maatschappelijk gebouw, of een cluster met zorg-, sport- of bedrijfsgebouwen.

Vooraf moet in elk geval worden onderzocht:

• geschiktheid van bodem en grondwater;
• warmte- en koudevraag van de aangesloten gebouwen;
• keuze tussen een open of gesloten bodemenergiesysteem;
• vergelijking met circa 50 afzonderlijke warmtepompen;
• energiegebruik en netbelasting;
• investeringskosten en exploitatie;
• eigendom, beheer en verdeling van kosten;
• mogelijke interferentie met andere bodemenergiesystemen;
• vergunningen en betrokkenheid van provincie en waterschap.

De pilot voor circa 50 woningen is een voorstel voor een haalbaarheidsonderzoek en geen reeds gekozen of doorgerekend project.

5. Nu beginnen met beleid en vergunningen

Lokale energieprojecten ontstaan niet vanzelf. Gemeente Ommen kan nu onderzoeken welke vergunningen, beleidsregels en wijzigingen van het omgevingsplan nodig zijn om kansrijke alternatieven daadwerkelijk mogelijk te maken. Daarmee hoeft zij niet te wachten op verdere besluitvorming over Windpark Ondersloot.

De gemeente kan onder meer:

• één gemeentelijk programma voor lokale energie op boerenerven, bedrijventerreinen en bij gebouwenclusters opstellen;
• geschikte locaties en pilotgebieden aanwijzen;
• per alternatief de benodigde toestemmingen, onderzoeken en bevoegde instanties in kaart brengen;
• duidelijke beleidsregels opstellen;
• het omgevingsplan waar nodig aanpassen;
• voor een passend proefproject eventueel een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) begeleiden;
• één gemeentelijk aanspreekpunt of projectteam aanwijzen;
• initiatiefnemers begeleiden bij samenhangende vergunningprocedures;
• vroegtijdig afstemmen met provincie, waterschap, omgevingsdienst, veiligheidsregio en netbeheerder;
• financiële haalbaarheid, veiligheid, natuur, verkeer, geur, geluid, bodem, grondwater en gevolgen voor omwonenden laten onderzoeken;
• een uitvoeringsagenda met termijnen en beslismomenten aan de gemeenteraad voorleggen.

Niet voor ieder initiatief zijn dezelfde vergunningen nodig. Dat hangt af van de locatie, omvang en gebruikte techniek. De gemeente kan een vergunning niet vooraf garanderen, maar wel duidelijk maken onder welke voorwaarden een initiatief kansrijk en vergunbaar kan zijn.

Artikel 4.108d van de actuele Omgevingsverordening Overijssel bevat de provinciale instructieregel voor erfmolens. Omgevingsplannen mogen in de Groene Omgeving alleen erfmolens toestaan binnen bouwpercelen van agrarische en andere bedrijven. De reguliere maximale tiphoogte is 25 meter. Een hogere erfmolen kan worden toegestaan wanneer wordt onderbouwd dat deze de ruimtelijke kwaliteit, beoordeeld aan de hand van de Catalogus Gebiedskenmerken, niet aantast. Een erfmolen mag onder voorwaarden maximaal 25 meter buiten het bouwperceel worden geplaatst, als plaatsing binnen het bouwperceel niet mogelijk of ongewenst is en de andere locatie aantoonbaar een betere ruimtelijke situering oplevert.

Bron: Omgevingsverordening Overijssel, geconsolideerde versie, geldend vanaf 1 juli 2026; artikel 4.108d; gecontroleerd op 16 oktober 2026 ↗ (opent in een nieuw tabblad). Historische wijzigingsbron, niet de bron voor het huidige recht: Aanpassing Omgevingsverordening Overijssel instructieregels zonnevelden en windenergie 2024, Provinciaal blad 2024, 16236 ↗ (opent in een nieuw tabblad).

Leefbaar Stegeren vraagt de gemeente te onderzoeken of erfwindmolens tot 30 meter onder duidelijke voorwaarden mogelijk gemaakt kunnen worden. Dit is een voorstel voor nader beleidsonderzoek en geen bestaande vergunningsmogelijkheid.

6. Randvoorwaarden voor Windpark Ondersloot

Tegelijk met het onderzoek naar lokale alternatieven kan gemeente Ommen duidelijke voorwaarden en onderzoeksvragen voor Windpark Ondersloot bij de provincie inbrengen. De onderstaande punten zijn verzoeken van Leefbaar Stegeren en geen reeds vastgestelde wettelijke verplichtingen; welke onderzoeken wettelijk verplicht zijn, wordt in de provinciale procedure bepaald.

• lagere turbines als onderzoeksalternatief;
• een variant met minder turbines;
• grotere afstanden tot woningen;
• alternatieve posities binnen het geselecteerde gebied;
• geluid, inclusief laagfrequent en nachtelijk geluid;
• slagschaduw;
• slaap en gezondheid;
• natuur, vogels, vleermuizen en vliegroutes;
• landschap, recreatie en leefbaarheid;
• cumulatie met Windpark De Veenwieken;
• gevolgen voor Stegeren, Stegerveld en Ommerkanaal;
• volwaardige betrokkenheid van inwoners van Rheezerveen, Dedemsvaart en andere delen van gemeente Hardenberg;
• kabeltracé, transformatoren, toegangswegen en netaansluiting;
• eventuele grootschalige batterijopslag als afzonderlijk te beoordelen onderdeel;
• brandveiligheid en bereikbaarheid voor hulpdiensten;
• onafhankelijke controle van onderzoeken;
• volledige openbaarmaking van rapporten, invoergegevens en aannames;
• vooraf vastgelegde, bindende criteria voor de bescherming van gezondheid en leefomgeving, aansprakelijkheid, handhaving en ontmanteling;
• geen definitief oordeel voordat alternatieven en gezamenlijke effecten voldoende zijn onderzocht.

7. Invloed tijdens NRD en MER

Rol van de gemeenteraad

De gemeenteraad kan vóórdat de onderzoeksopzet definitief wordt één openbaar gemeentelijk onderzoeks- en toetsingskader voor Ondersloot vaststellen. Daarin kan de raad bepalen welke alternatieven, effecten, afstanden en lokale belangen volgens Ommen onderzocht en meegewogen moeten worden.

Een gemeentelijke motie of een gemeentelijk toetsingskader bindt de provincie niet automatisch. Een tijdig, concreet en goed onderbouwd gemeentelijk standpunt heeft wel bestuurlijk gewicht.