Samenvatting
Windpark Ondersloot samengevat in een paar minuten
Pure Energie wil vier windturbines met een maximale tiphoogte van 280 meter realiseren in het grensgebied van Ommen en Hardenberg, direct naast de tien bestaande turbines van Windpark De Veenwieken. Provincie Overijssel heeft het plan geselecteerd voor verdere uitwerking, maar de vergunning is nog niet verleend en de exacte turbineposities liggen nog niet vast.
De kern in zes punten
De belangrijkste vastgestelde feiten, constateringen uit onze documentencontrole en openstaande vragen.
- Het geselecteerde plan omvat vier windturbines met een maximale tiphoogte van 280 meter.
- Het zoekgebied ligt direct naast de tien bestaande turbines van Windpark De Veenwieken.
- De provincie selecteerde Windpark Ondersloot 3 op 18 juni 2026 voor verdere uitwerking; selectie is geen vergunning of definitief bouwbesluit.
- In de gecontroleerde openbare stukken is geen afgeronde locatiespecifieke integrale beoordeling aangetroffen van onder meer geluid, gezondheid, slagschaduw, natuur, landschap, recreatie, lokale economie en cumulatie.
- De gemeentelijke quickscan gebruikte een referentieturbine van 225 meter, terwijl het geselecteerde plan uitgaat van 280 meter; daarnaast veranderde de programmering van 80 naar 115 GWh.
- De vergelijking met Hardenberg, de cumulatie met De Veenwieken en mogelijke insluiting roepen vragen op die nog niet volledig openbaar en controleerbaar zijn beantwoord.
Primaire bronnen bij deze punten: Provincie Overijssel — nieuwsbericht selectie windaanvraag gemeente Ommen, 18 juni 2026; Provincie Overijssel — Woo-dossier “Selectierapport Ommen 3e tijdvak na bezwaarprocedure”; Pondera — Verkenning windenergie Ommen, 30 maart 2023; Gemeente Ommen — Programmeringsafspraken wind op land gemeente Ommen (115 GWh).
Wij maken op deze pagina steeds onderscheid tussen vastgestelde feiten, constateringen uit onze controle van openbare stukken, openstaande vragen en onze eigen analyse.
Afstandsnorm: nog geen geldend recht
| Situatie | Afstandsfactor | Afstand bij 280 meter |
|---|---|---|
| Nederlands ontwerpbesluit | 2 × tiphoogte | 560 meter |
| Onderzoeksvariant | 3 × tiphoogte | 840 meter |
| Denemarken, algemene hoofdregel | 4 × totale hoogte | 1.120 meter |
Denemarken hanteert als algemene hoofdregel viermaal de totale turbinehoogte tot naburige woningen, niet driemaal. De volledige uitleg, de schaalvaste visualisatie en de officiële bronnen staan op Landelijke overheid.
Drenthe en Overijssel stemden verschillend over 4× de tiphoogte
Provinciale Staten van Drenthe en Overijssel behandelden in het voorjaar van 2026 vergelijkbare moties over de afstand tussen nieuwe windturbines en woningen. Beide moties vroegen om ten minste viermaal de tiphoogte als uitgangspunt, met ruimte voor een gemotiveerde afwijking of een onderbouwd alternatief. Bij een turbine met een tiphoogte van 280 meter komt 4× neer op 1.120 meter.
In Drenthe werd de motie aangenomen, maar in Overijssel werd deze op 6 mei 2026 verworpen.
Bekijk de volledige vergelijking, juridische duiding en stemverdeling.
Waarom is Leefbaar Stegeren tegen?
Wij zijn niet tegen duurzame energie in het algemeen, maar vinden dit plan op deze locatie onvoldoende onderbouwd. Onze bezwaren komen samen in drie hoofdlijnen.
1. Cruciale gevolgen zijn nog niet locatiespecifiek beoordeeld
In de door ons gecontroleerde openbare stukken hebben wij geen afgeronde locatiespecifieke integrale beoordeling aangetroffen van de gevolgen van dit plan. Het gaat onder meer om geluid, gezondheid, slagschaduw, natuur, landschap, recreatie, lokale economie en leefbaarheid. Ook de gezamenlijke belasting met de bestaande turbines van De Veenwieken moet nog worden onderzocht.
Daar komt bij dat de exacte turbineposities, het definitieve turbinetype en de vergunningvoorschriften nog niet vaststaan. Wij stellen niet dat er helemaal geen onderzoek bestaat; wij constateren dat een afgeronde, locatiespecifieke en integrale beoordeling in de openbare stukken ontbreekt.
2. Belangrijke uitgangspunten zijn gewijzigd
De gemeentelijke quickscan rekende met een referentieturbine van 225 meter, terwijl het geselecteerde plan uitgaat van 280 meter: een verschil van 55 meter. Het gaat daarbij om verschillende stappen en documenten en niet om één onderzoek waarin het ontwerp aantoonbaar is verhoogd.
Ook de windprogrammering van Ommen veranderde. De gemeentelijke inzet ging aanvankelijk uit van 80 GWh en werd in april 2024 verhoogd naar 115 GWh. Daarvan wordt circa 34 GWh toegerekend aan De Veenwieken, waardoor rekenkundig ongeveer 81 GWh programmeringsruimte voor nieuwe windproductie resteert.
3. Verdeling, cumulatie en mogelijke insluiting zijn onvoldoende controleerbaar
Ommen heeft inclusief De Veenwieken een windprogrammering van circa 115 GWh. Hardenberg komt uit op circa 235 GWh, maar heeft ongeveer 3,3 keer zoveel inwoners. Omgerekend per inwoner ligt de programmering in Ommen circa 62% hoger. Dit is een rekenkundige vergelijking en geen officiële provinciale verdeelsleutel. De vergelijking roept de vraag op welke maatstaven bij de verdeling zijn gebruikt.
Ondersloot zou direct naast De Veenwieken komen. De motie “Geen insluiting door windturbines” ziet op woningen die binnen twee kilometer aan meerdere zijden door turbines kunnen worden omsloten. Het provinciale beoordelingsformulier gebruikt het andere criterium “insluiting van een kern”. De beoordeling “Ja/Nee” en de toelichting bij dat criterium zijn in de openbare versie zwartgelakt. De motie over woningen en het criterium over een kern zijn verschillende criteria. Uit de openbaar gemaakte stukken is niet vast te stellen hoe beide bij Ondersloot zijn toegepast. Daarmee is niet vastgesteld dat bij Ondersloot daadwerkelijk sprake is van insluiting.
Bekijk de vergelijking Ommen–Hardenberg →
Wat betekent het provinciale gemiddelde voor Ommen?
Ommen heeft per inwoner 62% meer windenergie geprogrammeerd dan Hardenberg en ruim drie keer zoveel als het provinciale gemiddelde. Een vergelijking op basis van inwoners levert voor Ommen het volgende beeld op:
- Ommen bij het provinciale gemiddelde: 37,3 GWh
- Bestaande Ommense productie van De Veenwieken: 34 GWh
- Resterende ruimte: 3,3 GWh
- Omgerekend met 20 GWh per grote turbine: 0,17 turbine
- Huidige programmeringsafspraak van Ommen: 115 GWh
- Resterende opgave binnen die huidige afspraak na De Veenwieken: 81 GWh
Bij het provinciale gemiddelde resteert na De Veenwieken rekenkundig 0,17 grote turbine — praktisch geen volledige nieuwe windturbine van 280 meter.
De vergelijking per inwoner is een rekenkundige vergelijking en geen officieel provinciaal verdeelcriterium. De 20 GWh per turbine is een beleidsmatige rekennorm en geen gegarandeerde productie van een turbine van 280 meter. Programmering is geen vergunning en geen werkelijk geproduceerde energie.
Bekijk de vergelijking met alle 25 Overijsselse gemeenten →
Uitleg van 34, 80, 81, 115 en 20 GWh staat op Van RES naar 115 GWh wind in Ommen.
Verduurzaming kan ook lokaal en gespreid
Leefbaar Stegeren is vóór verduurzaming, maar wil dat eerst onafhankelijk wordt onderzocht hoeveel energie Ommen lokaal en met minder gevolgen voor inwoners en landschap kan opwekken.
- groen gas uit Vinkenbuurt
- zonnepanelen en erfwindmolens op boerenerven
- lokale energiehubs op bedrijventerreinen
- batterij- en warmteopslag
- collectieve warmte-koudeopslag
Als voorlopig uitgangspunt wordt bij Vinkenbuurt gerekend met circa 2 miljoen m³ ruw biogas per jaar. Bij circa 60% methaan vertegenwoordigt dit een energie-inhoud in de orde van 12 GWh. Volgens de voorlopige berekening is dat circa 15% van de gasbehoefte van Ommen. Dit percentage is nog niet onafhankelijk gecontroleerd en hangt af van het gekozen basisjaar en de gebruikte verbruikscategorieën.
Wat kan gemeente Ommen nu doen?
- geschikte locaties en lokale proefprojecten aanwijzen
- onderzoeken welke vergunningen nodig zijn en waar nodig het omgevingsplan aanpassen
- initiatieven voor groen gas, zonnedaken, erfwindmolens, energiehubs, opslag en WKO ondersteunen
- in het provinciale NRD- en MER-proces alternatieven, grotere afstanden en cumulatie met De Veenwieken laten onderzoeken
- vooraf een openbaar toetsingskader door de gemeenteraad laten vaststellen
Hoe is deze situatie ontstaan?
2017 — De Veenwieken
Van de tien turbines van Windpark De Veenwieken worden er vijf toegerekend aan Ommen en vijf aan Hardenberg. Gemeente Ommen verzette zich destijds tegen windturbines op Ommens grondgebied. De Raad van State liet het provinciale plan uiteindelijk in stand.
2023 — Quickscan en zoekgebieden
De quickscan voor Gemeente Ommen rekende met een referentieturbine van 225 meter. Het was een ruimtelijk-technische verkenning en geen integrale effectbeoordeling. De gemeenteraad stelde in 2023 drie zoekgebieden vast.
2024 — Van 80 naar 115 GWh
De gemeentelijke inzet ging aanvankelijk uit van 80 GWh. In april 2024 werd de programmering verhoogd naar 115 GWh. Daarvan wordt circa 34 GWh toegerekend aan De Veenwieken, waardoor rekenkundig ongeveer 81 GWh voor nieuwe windproductie resteert. Programmeringsruimte is geen productieprognose en geen vergunning.
Hoe kwam de programmeringsafspraak van 115 GWh tot stand?
De gemeenteraad adviseerde op 11 april 2024 in te stemmen met de programmeringsafspraak voor 115 GWh. Het college besloot op 16 april 2024 deze afspraak met Gedeputeerde Staten aan te gaan. De openbare vergaderstukken, video en stemuitslagen zijn online terug te kijken.
Van niet ieder document is uit de openbare informatie af te leiden wanneer het precies vóór de raadsvergadering beschikbaar kwam. Daarom blijft de informatiepositie van de gemeenteraad op dit punt een openstaande vraag.
Bekijk de besluitvorming, vergaderstukken en video
2025 — Windbeleid Ommen
De gemeente stelde algemeen windbeleid vast, met voorwaarden voor participatie, financiële opbrengsten en lokaal eigendom. Dat beleid bevat geen locatiespecifieke beoordeling van Ondersloot.
2026 — Selectie Ondersloot 3
Provincie Overijssel selecteerde Windpark Ondersloot 3 op 18 juni 2026 voor verdere uitwerking. Die selectie is geen vergunning, geen definitief bouwbesluit en geen integrale geschiktheidsbeoordeling.
Analyse Leefbaar Stegeren
De interpretatie of conclusie van Leefbaar Stegeren. Dit is onze lezing en geen zelfstandig vastgesteld feit.
Pondera maakte de quickscan voor Gemeente Ommen en werkte eerder ook voor windprojecten van of met Raedthuys/Pure Energie. Daarmee is geen belangenverstrengeling vastgesteld. Het maakt transparantie over de opdracht, onderzoeksopzet en onafhankelijke controle volgens Leefbaar Stegeren wel belangrijk.
Wat staat nog niet vast?
- exacte turbineposities en definitief turbinetype;
- locatiespecifieke onderzoeksresultaten;
- cumulatieve beoordeling met De Veenwieken;
- beoordeling van mogelijke insluiting;
- vergunningvoorschriften;
- lokaal eigendom, financiële risico's en zeggenschap;
- definitieve landelijke windturbinenormen.
Wat kunnen inwoners nu doen?
De vergunning is er nog niet. Juist nu wordt bepaald wat wordt onderzocht; dit is het moment om vragen en onderzoekspunten in te brengen.
- officiële bekendmakingen en reactietermijnen volgen;
- vragen en lokale kennis schriftelijk vastleggen;
- eisen stellen aan locatiespecifiek onderzoek, nulmetingen en cumulatie;
- bijeenkomsten volgen en documenten en toezeggingen bewaren.
Volg Windmolens Ondersloot Ommen
Bronnen en documenten
14 bronnenToon alle bronnenVerberg bronnen
Gemeenteraad Ommen
Extra vergadering 11 april 2024, agendapunt 2 “Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel” (zaak 645903)
2024 · officiële toelichting
Provincie Overijssel
Besluit uitvoering motie ‘Grip op wind’
juni 2023 · Statenstuk · gemeentelijk of provinciaal document
geoportaaloverijssel.nl
Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) Overijssel
gemeentelijk of provinciaal document
woo.dataportaaloverijssel.nl
Provincie Overijssel — Selectierapport Ommen 3e tijdvak na bezwaarprocedure (Woo-portaal)
officieel besluit
Gemeente Ommen
Wind — gemeente Ommen
18 juni 2026 · Webpagina · officiële toelichting
rijksoverheid.nl
Kamerbrief over afstandsnorm windturbines, Kamerstuk 29 383, nr. 436, 3 juni 2025
2025 · officiële toelichting
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Ontwerpbesluit windturbines leefomgeving
2024 · Consultatiedossier · officiële toelichting
ChristenUnie en CDA Ommen
Motie M1 “Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel”, 11 april 2024 (pdf)
2024 · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Zienswijze op ontwerp-PPE 2024 en ontwerp-instructieregels windenergie, 11 maart 2024, zaaknummer 620864 (pdf)
2024 · officiële toelichting
Pondera, in opdracht van gemeente Ommen
Pondera — Verkenning windenergie Ommen — definitief rapport — 30 maart 2023 — project 722149
30 maart 2023 · Rapport · onderzoek in opdracht
Gemeente Ommen
Raadsvoorstel “Vaststellen zoekgebieden windenergie projecten Ommen”, kenmerk 524862, 9 mei 2023
2023 · officiële toelichting
Gemeenteraad Ommen
Vergadering 22 juni 2023, agendapunt 21 — besluitvorming, amendement A2 en motie M3 met stemverhoudingen
2023 · officiële toelichting
Provincie Overijssel
Selectie van aanvragen voor windparken
doorlopend · Webpagina · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Programmeringsafspraken wind op land gemeente Ommen, bijlage 2 bij zaak 645903 (pdf)
officiële toelichting
Bekijk ook de rubriek Provincie Overijssel in het volledige bronnenregister. De bronnen van deze pagina staan in meerdere rubrieken.
Bronnen
Alle gebruikte documenten, onderzoeken en publicaties zijn opgenomen in ons bronnenregister.
Inhoudelijk gecontroleerd: 10 september 2026
