Wat het plan inhoudt, waarom Leefbaar Stegeren ertegen is, wat onderzocht moet worden en wat u en de gemeenten nu kunnen doen.
In 60 seconden
Provincie Overijssel heeft Windpark Ondersloot 3 geselecteerd voor verdere uitwerking. Volgens de actuele projectinformatie gaat het om vier zeer hoge windturbines die een tiphoogte tot 280 meter kunnen krijgen, in de onmiddellijke nabijheid van de tien bestaande turbines van Windpark De Veenwieken. De selectie is nog geen vergunning of definitief projectbesluit.
Leefbaar Stegeren is tegen dit plan op deze locatie. Wij vinden een tweede grootschalig windpark in dezelfde leefomgeving niet verantwoord.
Vier hoofdlijnen van ons bezwaar
Extra belasting van dezelfde leefomgeving. Ondersloot zou vier zeer hoge turbines toevoegen in de onmiddellijke nabijheid van De Veenwieken. De gezamenlijke gevolgen voor inwoners, natuur, landschap, recreatie en leefbaarheid zijn nog niet projectspecifiek en openbaar beoordeeld.
De eerdere quickscan beoordeelde andere uitgangspunten. De quickscan gebruikte een referentieturbine van 225 meter, terwijl de actuele projectinformatie een tiphoogte tot 280 meter noemt. Het geselecteerde initiatief veranderde bovendien van drie naar vier turbines.
Verdeling en bestuurlijke voorbereiding zijn onvoldoende transparant. Ommen heeft per inwoner een aanzienlijk hogere windprogrammering dan Hardenberg. De gebruikte verdeelmaatstaven zijn niet volledig openbaar, terwijl Ommen over de programmeringsafspraken besloot zonder dat het eerder door de raad gevraagde afwegingskader was vastgesteld.
Cumulatie en mogelijke insluiting zijn onvoldoende controleerbaar. Niet volledig openbaar is hoe de gezamenlijke belasting met De Veenwieken, motie M4 over insluiting van woningen en het provinciale criterium “insluiting van een kern” bij Ondersloot zijn beoordeeld.
Wat moet nu gebeuren?
Leg vóór verdere besluitvorming de onderzoeksopzet, uitgangspunten, cumulatie, nulmetingen, alternatieven en beoordelingscriteria openbaar en controleerbaar vast. Leg ook vooraf vast welke uitkomsten onaanvaardbaar zijn en betekenen dat het plan niet verder kan. Onderzoek is nodig om inwoners te beschermen, maar verandert ons standpunt tegen dit plan niet.
Wij zijn niet tegen duurzame energie. Er zijn lokale en gespreide duurzame alternatieven die eerst serieus, openbaar en in samenhang moeten worden onderzocht. Zolang dat niet is gebeurd, vinden wij het niet verantwoord om verder te besluiten over vier zeer hoge windturbines op deze locatie, in de onmiddellijke nabijheid van De Veenwieken. Deze vier hoofdlijnen werken wij hieronder uit in tien argumenten.
1. Het gebied wordt opnieuw zwaar belast
De Veenwieken bestaat al uit tien turbines van ongeveer 150 meter. Ondersloot zou daar vier turbines aan toevoegen die volgens de actuele projectinformatie tot 280 meter hoog kunnen worden. Wij vinden een tweede grootschalig windpark in dezelfde leefomgeving niet verantwoord.
2. Cumulatie en insluiting moeten openbaar worden getoetst
De gezamenlijke belasting van veertien turbines voor geluid, slagschaduw, zicht, verlichting en leefbaarheid moet per woning en buurtschap worden onderzocht. Ook moet openbaar worden getoetst hoe motie M4 over insluiting van woningen en het provinciale criterium “insluiting van een kern” op Ondersloot zijn toegepast.
3. Turbines tot 280 meter passen niet bij dit landschap
Vier turbines tot 280 meter, met verlichting, toegangswegen, opstelplaatsen en energie-infrastructuur, zouden het open landschap blijvend veranderen. Wij vinden deze industriële schaal niet passend bij Stegeren, Stegerveld en de omliggende buurtschappen.
4. Wonen, gezondheid en leefbaarheid komen verder onder druk
Windturbines veroorzaken geluid, kunnen slagschaduw geven en zijn permanent zichtbaar. De precieze belasting hangt af van posities, turbinetype en bedrijfsvoering. De toevoeging van Ondersloot aan de bestaande belasting van De Veenwieken vinden wij niet verantwoord.
Windturbines veroorzaken aanvaringsslachtoffers onder vogels en vleermuizen en kunnen leiden tot verstoring, vermijding en barrièrewerking. In het gebied is onder meer een rode wouw waargenomen. De gezamenlijke effecten met De Veenwieken en mogelijke gevolgen voor landbouwhuisdieren moeten vooraf volledig worden beoordeeld.
Het Vechtdal ontleent zijn aantrekkelijkheid aan rust, ruimte, natuur en landschap. Vier zeer hoge turbines zouden deze kwaliteiten blijvend veranderen. De precieze economische omvang is nog niet vastgesteld, maar dat is geen reden om recreatie, toerisme en lokale ondernemingen pas later te beoordelen.
7. De verdeling is onevenwichtig en onvoldoende verklaard
De programmering bedraagt 115 GWh voor Ommen en 235 GWh voor Hardenberg. Omgerekend per inwoner ligt de programmering van Ommen circa 62% hoger dan die van Hardenberg en circa 3,08 keer het gemiddelde van alle Overijsselse gemeenten. Ten opzichte van het windaandeel in de RES 1.0 bedraagt de rekenkundige verhoging voor Ommen 81 GWh en voor Hardenberg 69 GWh.
Dit zijn rekenkundige vergelijkingen van Leefbaar Stegeren en geen officiële provinciale verdeelsleutels. Zij bewijzen niet dat de verdeling onjuist is. In de gecontroleerde openbare stukken is echter niet volledig zichtbaar welke inhoudelijke maatstaven tot de verdeling van 115 GWh voor Ommen en 235 GWh voor Hardenberg hebben geleid. Wij vinden dat provincie en gemeenten deze maatstaven openbaar en controleerbaar moeten maken.
8. De eerdere quickscan beoordeelde niet het geselecteerde plan
De gemeentelijke quickscan gebruikte een referentieturbine van 225 meter. De actuele projectinformatie noemt turbines met een tiphoogte tot 280 meter. Het geselecteerde initiatief veranderde bovendien van drie naar vier turbines. De quickscan en het geselecteerde plan hebben daardoor niet dezelfde uitgangspunten.
De quickscan blijft relevante achtergrondinformatie, maar kan zonder actualisering niet worden gelezen als een volledige beoordeling van Ondersloot 3. De gevolgen van vier turbines tot 280 meter en de cumulatie met De Veenwieken moeten daarom projectspecifiek en integraal worden beoordeeld.
9. Ommen besloot zonder het eerder gevraagde afwegingskader
De gemeenteraad droeg het college op 22 juni 2023 op om vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan de raad aan te bieden. Daarin moesten onder meer voorwaarden voor participatie, lokaal eigendom en lokale opbrengsten worden opgenomen. Dit kader was nog niet door de raad vastgesteld toen Ommen in het voorjaar van 2024 over de programmeringsafspraken besloot.
Uit het bestuurlijk overleg blijkt dat Ommen op 21 maart 2024 nog vasthield aan 80 GWh. Volgens de raadsvoorzitter werd het raadsvoorstel over 115 GWh op 9 april beschikbaar gesteld, precies binnen de termijn van 48 uur vóór de raadsvergadering van 11 april. Het voorstel was niet vooraf in een raadscommissie behandeld. De raad gaf op 11 april 2024 een positief advies. Het college nam op 16 april 2024 het besluit over de programmeringsafspraken. Het Windbeleid Ommen werd op 30 januari 2025 vastgesteld.
ANALYSE LEEFBAAR STEGEREN
Onze beoordeling van het bestuurlijke proces
De openbare stukken bewijzen niet dat het ontbreken van het afwegingskader de uitkomst van de onderhandelingen heeft veroorzaakt. Zij bewijzen evenmin dat Hardenberg daardoor een gunstiger programmeringsafspraak kreeg. Naar ons oordeel gaf deze volgorde de gemeenteraad van Ommen wel minder houvast om het voorstel van 115 GWh, de gevolgen voor het gebied en de positie van Ommen te beoordelen.
Hardenberg nam aan het provinciale overleg deel met een bestaand algemeen afwegingskader, eerdere ervaring met een gebiedsproces en een afgeronde evaluatie. De participatieleidraad was vóór de raadsvergadering voorbereid en werd op 14 mei 2024, tegelijk met de programmeringsafspraken, door de raad vastgesteld. Dat verschil in uitgangspositie maakt het volgens ons des te belangrijker dat openbaar wordt gemaakt welke maatstaven bij de verdeling zijn gebruikt.
10. Lokale en gespreide alternatieven kregen onvoldoende voorrang
Wij vinden dat lokale, gespreide en minder ingrijpende oplossingen serieus met dit plan moeten worden vergeleken. Daarbij moeten energieopbrengst, kosten, ruimtegebruik, gevolgen voor inwoners en landschap en lokale zeggenschap op dezelfde manier worden beoordeeld.
De Veenwieken laat zien waarom belangrijke informatie, beoordelingscriteria en mogelijke gevolgen vóór verdere besluitvorming volledig en controleerbaar op tafel moeten liggen. Deze lessen zijn relevant voor de beoordeling die vóór verdere besluitvorming moet plaatsvinden. Voor Leefbaar Stegeren bevestigen de bestaande belasting en de verwachte extra gevolgen dat Windpark Ondersloot niet moet doorgaan.
1. Leg vooraf vast welke uitkomsten onaanvaardbaar zijn
Bij twee toetspunten van De Veenwieken steeg de berekende cumulatieve geluidbelasting van 37 naar 56 dB en van 40 naar 52 dB. Dit waren berekeningen van vóór de bouw, geen metingen en geen vastgestelde normoverschrijdingen. De verslechtering werd bestuurlijk en juridisch aanvaard. De les voor Ondersloot is dat vooraf duidelijk moet zijn welke onderzoeksuitkomsten onaanvaardbaar zijn en betekenen dat het plan niet verder kan. Onderzoek zonder vooraf vastgelegde gevolgen voor de besluitvorming biedt inwoners onvoldoende zekerheid.
2. Beoordeel de gezamenlijke belasting vanaf het begin
De tien bestaande turbines van De Veenwieken maken deel uit van de feitelijke uitgangssituatie. Geluid, slagschaduw, verlichting, landschap, natuur en leefomgeving mogen bij Ondersloot daarom niet worden beoordeeld alsof het gebied nog onbelast is. De gezamenlijke gevolgen van beide windparken en de belasting aan beide kanten van de gemeentegrens moeten vóór verdere besluitvorming integraal worden beoordeeld.
3. Algemene onderzoeken vervangen geen lokale beoordeling
Bij De Veenwieken werd voor recreatie en toerisme mede gebruikgemaakt van een korte studie op basis van algemene literatuur. Een lokale nulmeting voor het betrokken recreatiegebied ontbrak. De les voor Ondersloot is dat algemene of buitenlandse onderzoeken niet volstaan wanneer plaatselijke gevolgen kunnen verschillen. De beoordeling moet aansluiten op het landschap, de verblijfsrecreatie, de lokale economie en de leefomgeving rond het beoogde project.
4. Ervaringen zijn relevant, maar moeten zorgvuldig worden uitgelegd
In het TNO-onderzoek naar De Veenwieken namen 405 eerdere bewoners deel. Van hen merkten 149 iets van het windpark; 105 van die 149 deelnemers meldden hinder of een nadelig effect. Dit zijn ervaringen van bewoners. Zij bewijzen op zichzelf geen oorzakelijk verband en geen normoverschrijding. Ze zijn wel een duidelijke reden om mogelijke gevolgen voor omwonenden van Ondersloot vooraf serieus, lokaal en controleerbaar te beoordelen.
De centrale les is dat onderzoek niet alleen moet beschrijven wat de gevolgen kunnen zijn. Vóór verdere besluitvorming moet vaststaan welke uitkomsten onaanvaardbaar zijn en betekenen dat het plan niet verder kan. Voor Leefbaar Stegeren bevestigen de bestaande belasting door De Veenwieken en de verwachte extra gevolgen dat Windpark Ondersloot niet moet doorgaan.
Er loopt nu nog geen formele reactietermijn. Dit is wel het moment om vast te leggen welke woningen, buurtschappen, natuurwaarden, bedrijven, bestaande belasting en lokale omstandigheden in de komende onderzoeksopzet moeten worden betrokken. Officiële bekendmakingen en daarin genoemde termijnen blijven altijd leidend.
Leg uw situatie vast. Noteer uw woon- of bedrijfslocatie, bestaande belasting, zorgen en relevante lokale omstandigheden.
Stuur concrete onderzoeksvragen. Vraag onder meer naar afstanden, geluid, slagschaduw, gezondheid, cumulatie, natuur, landschap, recreatie en veiligheid. Vraag ook welke onderzoeksuitkomsten onaanvaardbaar zijn en betekenen dat het plan niet verder kan.
Bewaar documenten en toezeggingen. Bewaar brieven, presentaties, uitnodigingen, verslagen en antwoorden van overheden en initiatiefnemers.
Volg officiële bekendmakingen. Controleer wanneer de provincie de procedure, onderzoeksopzet, ontwerpbesluiten en formele reactietermijnen publiceert.
Deel informatie met Leefbaar Stegeren. Stuur relevante documenten, lokale kennis, foto’s en ontvangen antwoorden naar ons, zodat het openbare dossier kan worden aangevuld.
Leefbaar Stegeren kan algemene informatie en ervaringen bundelen, maar geeft geen individueel juridisch advies. Bij officiële procedures blijven de bekendmaking, stukken en termijnen van het bevoegde gezag leidend.
Wat staat vast en wat nog niet?
Staat vast
Provincie Overijssel selecteerde Ondersloot 3 op 18 juni 2026.
De actuele projectinformatie gaat uit van vier windturbines die een tiphoogte tot 280 meter kunnen krijgen.
De selectie is geen vergunning, projectbesluit of definitief bouwbesluit.
De gemeentelijke quickscan gebruikte een referentieturbine van 225 meter.
De programmeringsafspraak voor Ommen bedraagt 115 GWh.
Staat nog niet vast
de definitieve turbinehoogte, turbinetypen en posities;
de onderzoeksopzet en afbakening;
de locatiespecifieke en cumulatieve beoordeling;
de vergunningvoorschriften;
lokaal eigendom, financiële risico’s en zeggenschap;
de benodigde nulmetingen, de beoordelingscriteria en de gevolgen die onderzoeksuitkomsten voor de besluitvorming hebben;
de formele reactiemomenten in de verdere procedure.
Voor zover uit de openbare provinciale informatie blijkt, is de formele projectprocedure nog niet officieel gestart. Stand van zaken gecontroleerd op 15 oktober 2026. Officiële bekendmakingen en daarin genoemde termijnen blijven altijd leidend.
Het kabinet kondigde in augustus 2026 een landelijke minimumafstand van tweemaal de tiphoogte aan. Deze regel is nog niet vastgesteld en in werking getreden. Bij een tiphoogte van 280 meter is tweemaal de tiphoogte 560 meter. Een afstand vervangt geen locatiespecifiek onderzoek.
Onderzoek moet de omvang van de gevolgen controleerbaar vaststellen en inwoners beschermen. Dat een onderwerp hieronder staat, betekent niet dat ieder schadelijk effect voor Ondersloot al vaststaat.
Gezondheid, geluid en slagschaduw
Geluid, laagfrequent geluid, hinder, slaap, slagschaduw, verlichting, nulmetingen en de bescherming van gevoelige bewoners.
Wie opdracht geeft, wie betaalt, hoe onafhankelijk wordt getoetst, welke gegevens openbaar worden en welke onderzoeksuitkomsten betekenen dat het plan niet verder kan.
Leefbaar Stegeren is niet tegen duurzame energie in het algemeen. Wij vragen om een controleerbare vergelijking met lokale en gespreide mogelijkheden, waaronder energiebesparing, biogas en groen gas, zonnepanelen op bestaande daken, integrale erfenergie, kleine windturbines, warmte-koudeopslag, lokale energiehubs, onderlinge energie-uitwisseling en passende opslag.
Deze mogelijkheden zijn nog niet onderzocht als één samenhangend en rechtstreeks alternatief voor Ondersloot. Ze mogen niet zonder onderbouwing bij elkaar worden opgeteld en vormen geen bewezen één-op-één vervanging. Ze verdienen wel een serieuze vergelijking op energieopbrengst, kosten, ruimtegebruik, gevolgen voor de omgeving en lokale zeggenschap.
Ommen en Hardenberg kunnen lokale gegevens en gebiedskennis inbrengen, gezamenlijk aandacht vragen voor inwoners aan beide zijden van de gemeentegrens en eisen dat cumulatie met De Veenwieken volledig wordt onderzocht. Ommen kan daarnaast haar gemeentelijke toetsingskader gebruiken in de provinciale procedure. Beide gemeenten kunnen alternatieven laten onderzoeken en hun gemeenteraden en inwoners vóór belangrijke keuzes informeren.
Gemeente Ommen liet in 2023 een quickscan uitvoeren en wees windzoekgebieden aan. In maart 2024 hield Ommen bestuurlijk nog vast aan 80 GWh. Volgens de raadsvoorzitter werd het voorstel voor 115 GWh op 9 april beschikbaar gesteld, precies binnen de termijn van 48 uur vóór de raadsvergadering van 11 april. De raad adviseerde positief en het college besloot op 16 april over de programmeringsafspraken. In 2025 stelde de gemeenteraad het Windbeleid Ommen vast. Op 18 juni 2026 publiceerde provincie Overijssel de selectie van Ondersloot 3.
Extra vergadering 11 april 2024, agendapunt 2 “Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel” (zaak 645903)
2024 · Officiële openbare registratie van de raadsvergadering; primaire bron voor wat tijdens de vergadering over het proces is meegedeeld. · officiële toelichting
Deze bron bewijst niet zelfstandig de vorm en volledige inhoud van het provinciale verzoek of welke documenten of informatie op 4 april precies zijn verstrekt.
Vergadering 22 juni 2023, agendapunt 21 — besluitvorming, amendement A2 en motie M3 met stemverhoudingen; beslispunt 3 bevat de opdracht om vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan de raad aan te bieden
