Energie delen, opslag en lokale energiehubs

Deze techniek kan onderdeel zijn van integrale erfenergie.

Wat is het?

• lokaal delen van opgewekte energie tussen bedrijven, erven of voorzieningen;
• gezamenlijke opwekking, opslag en gebruik;
• slim energiemanagement: een systeem dat bepaalt wanneer elektriciteit wordt gebruikt, opgeslagen of aan het net geleverd;
• vraagsturing en slim laden van voertuigen, machines en werktuigen;
• groepscontracten en afspraken met de netbeheerder.

Lokale opslag en energiehubs kunnen netcongestie onder geschikte omstandigheden beperken, maar lossen die niet automatisch op. Of en hoeveel ruimte op het net ontstaat, hangt af van de locatie, de aansluiting, het moment van productie en verbruik en de afspraken met de netbeheerder.

Bouwstenen en hun functie

Batterijopslag

• een batterij verschuift energie in de tijd, maar produceert zelf geen energie;
• opslag kan vooral verschillen binnen enkele uren of binnen een etmaal overbruggen;
• langdurige seizoensopslag is een ander, nog grotendeels onopgelost vraagstuk;
• capaciteit (kWh, hoeveel energie) en vermogen (kW, hoe snel laden of ontladen) zijn verschillende begrippen;
• een batterij zonder passende aansturing kan netcongestie ook verergeren, bijvoorbeeld als alle batterijen op hetzelfde moment laden.

In de door de RES Stedendriehoek doorgerekende bedrijfssituaties verbeterde een batterij voor dagelijkse opslag de economische haalbaarheid niet. Dit is een scenario-uitkomst met de prijzen en aannames van die onderzoeksperiode en geen algemene conclusie voor iedere huidige of toekomstige batterijtoepassing. Een batterij creëert geen transportcapaciteit, garandeert geen netaansluiting en kan langdurige perioden zonder voldoende zon en wind niet overbruggen.

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), het kennisinstituut van de brandweer en veiligheidsregio’s, beschrijft de veiligheidsaspecten van lithium-ionbatterijen en energieopslagsystemen, waaronder de moeilijke bestrijding van batterijbranden. Brandweer Nederland beschrijft hoe zij naar veiligheidsvraagstukken in de energietransitie kijkt, waaronder opslag van energie. Brandveiligheid, locatie, verzekering en kosten moeten per situatie worden onderzocht.

Energiehubs en energie delen

Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) deelt u in een energiehub duurzame energie met bijvoorbeeld andere ondernemers en stemt u opwek en gebruik op elkaar af, zodat niet alle energie tegelijk over het overbelaste net hoeft. RVO noemt daarbij ook lokaal eigenaarschap. Juridische afspraken, contracten en aansprakelijkheid zijn volgens RVO onderdeel van de opzet.

Tijdgebonden informatie: bij onze controle op 4 oktober 2026 vermeldde RVO een subsidie Onderzoek Energiehubs (EHUB) voor ondernemingen met een grote elektriciteitsaansluiting, aan te vragen van 1 oktober 2026 tot en met 1 mei 2027. Voorwaarden en termijnen kunnen wijzigen; raadpleeg altijd de actuele informatie van RVO.

Toepassing ligt voor de hand op bedrijventerreinen, bij agrarische clusters en bij maatschappelijke voorzieningen. Ondernemersverenigingen en de gemeente kunnen daarin een verbindende rol spelen.

Afspraken met de netbeheerder

Voor een energiehub zijn vooral afspraken met de netbeheerder over flexibel gebruik van het net van belang:

• Flexibele contracten: contractvormen met een begrensd vermogen op piekmomenten, waardoor eerder een aansluiting mogelijk kan zijn.
• Lokale sturing: deelnemers stemmen hun afname of invoeding op drukke momenten op elkaar af; dit is de vorm van congestiemanagement die rechtstreeks met een energiehub samenhangt.
• Cable pooling: zon, wind en soms opslag delen één netaansluiting, omdat zij zelden tegelijk op vol vermogen produceren.
• Groepscontracten: deelnemers van een energiehub sluiten gezamenlijk een afspraak over transportcapaciteit.

Ook bij lokale samenwerking kan uitbreiding of verzwaring van het openbare elektriciteitsnet nodig blijven. Een energiehub is geen vervanging van noodzakelijke investeringen door de netbeheerder. Uitleg over netverzwaring en netcapaciteit staat op Netcongestie.

Juridische, technische, financiële en organisatorische voorwaarden

• een rechtsvorm en afspraken over eigendom, verdeling en aansprakelijkheid;
• meet- en stuursystemen die opwekking, opslag en verbruik op elkaar afstemmen;
• investeringen in opslag en sturing, en een verdienmodel voor de deelnemers;
• medewerking van de netbeheerder en passende contractvormen.