Praktijkvoorbeelden bij andere windparken

Op deze pagina staan de uitgewerkte voorbeelden van andere windparken bij elkaar, zodat dezelfde casus niet op meerdere themapagina’s wordt herhaald. Een praktijkvoorbeeld is geen zelfstandig gevolg van Windpark Ondersloot, maar vergelijkingsmateriaal: het maakt duidelijk welke vragen elders speelden, wat daar is gemeten of beslist en wat daar juist onbekend bleef.

Wij beoordelen ieder voorbeeld op vier niveaus en benoemen bij elk voorbeeld expliciet de belangrijkste beperking van de vergelijking. Waar gegevens over turbinehoogte, afstand tot woningen of meetperiode ontbreken, schrijven wij dat op: dan kan geen zuivere vergelijking met Ondersloot worden gemaakt.

Vastgesteld

Rechtstreeks controleerbaar in officiële documenten, rechterlijke uitspraken, meetrapporten of openbaar onderzoek.

Onderzoek of meting

Een bevinding met een beschreven methode, locatie en onderzoeksperiode.

Ervaring of signaal

Meldingen van bewoners, ondernemers, media of belangenorganisaties. Relevant als aandachtspunt, maar geen zelfstandig bewijs.

Niet overdraagbaar zonder lokaal onderzoek

Informatie die door verschillen in locatie, techniek, recht of omstandigheden niet rechtstreeks op Ondersloot kan worden toegepast.

Wij houden daarbij een vaste volgorde van bronnen aan: officiële besluiten, vergunningen en rechterlijke uitspraken; openbare meet- en onderzoeksrapporten; peer-reviewed onderzoek; documenten van overheden, RIVM, RVO of netbeheerders; journalistieke bronnen; en ten slotte verklaringen van initiatiefnemers, bewonersgroepen en belangenorganisaties. Journalistiek en verklaringen van belanghebbenden benoemen wij als zodanig. Een nieuwsartikel kan een gebeurtenis of discussie beschrijven, maar geldt zonder primaire bron niet als wetenschappelijk of juridisch bewijs.

Wij maken bij elk voorbeeld onderscheid tussen een wettelijke norm en ervaren hinder, tussen een berekening en een meting, tussen een individuele ervaring en representatief onderzoek, tussen samenhang en aangetoonde oorzaak, tussen een rechterlijke opdracht om nader onderzoek te doen en een rechterlijke vaststelling van schade, tussen technische netcapaciteit in een regio en toegekende transportcapaciteit voor één windpark, tussen waardedaling in onderzoek en individuele nadeelcompensatie, en tussen zichtbaarheid van turbines en aantoonbare gevolgen voor bezoekersaantallen of omzet.

Zes voorbeelden, gesorteerd naar uitkomst. Per voorbeeld staan locatie, type project, status, de belangrijkste les en het verschil met Ondersloot. Buitenlandse voorbeelden en journalistieke bronnen zijn geen direct bewijs voor Ondersloot; de uitgebreide behandeling en bronnen staan per thema verderop.

Dronten en omgeving (Flevoland): metingen en een onderzoeksplicht

Locatie en projectsituatie. Bestaande windturbines in de omgeving van Swifterbant, Biddinghuizen, Dronten en Ketelhaven, in open Flevolands polderlandschap met in de nacht weinig achtergrondgeluid.

Turbinekenmerken en afstanden. Tiphoogtes, vermogens en afstanden tot de bemeten woningen volgen niet uit de openbare berichtgeving. Een zuivere vergelijking met de voorgenomen turbines bij Ondersloot kan daarom niet worden gemaakt.

Turbinehoogte:

Niet vastgesteld; tiphoogtes en vermogens volgen niet uit de geraadpleegde openbare bronnen.

Afstand tot woningen:

Niet vastgesteld; er is bij tien woningen gemeten, maar de afstanden tot de turbines zijn niet openbaar gecontroleerd.

Aantal turbines:

Niet vastgesteld; het gaat om bestaande turbines verspreid over meerdere locaties in de gemeente.

Relevantie voor Ondersloot:

Toont welke meetopzet en welke onderzoeksvragen in de praktijk nodig blijken; geen uitspraak over de te verwachten hinder bij Ondersloot.

Belangrijkste beperking van de vergelijking:

Een zuivere vergelijking met Windpark Ondersloot kan op basis van de beschikbare gegevens niet worden gemaakt: open polderlandschap met weinig nachtelijk achtergrondgeluid, onbekende turbineafmetingen en geen cumulatie met een tweede windpark.

Vastgesteld in de officiële rechterlijke uitspraak. De Rechtbank Midden-Nederland oordeelde op 1 mei 2026 (ECLI:NL:RBMNE:2026:2092) dat het college van burgemeester en wethouders van Dronten onvoldoende zorgvuldig had onderzocht of de geluidnormen werden overtreden. Bij toezicht op reeds werkende turbines mocht het college niet volstaan met gesimuleerde bronvermogens. Het college moet een representatief geluidonderzoek met daadwerkelijke metingen laten uitvoeren en daarna opnieuw beoordelen of aanleiding bestaat om handhavend op te treden.

De rechtbank stelde niet vast dat de geluidnormen waren overschreden, en evenmin dat gezondheidsschade of onrechtmatige hinder bestaat. Uit de uitspraak volgt ook niet dat de afzonderlijke metingen van DGMR en Sensornet juridisch zijn bevestigd. De uitspraak is te raadplegen via ECLI:NL:RBMNE:2026:2092 (Rechtbank Midden-Nederland, 1 mei 2026) ↗ (opent in een nieuw tabblad).

Wat in de berichtgeving over het meetonderzoek wordt gemeld. Volgens Omroep Flevoland is bij tien woningen tussen juni 2023 en december 2024 continu gemeten door DGMR en Sensornet. De berichtgeving vermeldt dat in de diepe nacht, tussen 01.00 en 04.00 uur, op zeven van de tien meetpunten het turbinegeluid de boventoon voerde. Het volledige meetrapport is door ons niet rechtstreeks openbaar gecontroleerd. Deze meetuitkomsten worden daarom als gerapporteerde onderzoeksbevindingen weergegeven en niet als door de rechtbank vastgestelde feiten.

Voorzieningenrechter Raad van State: Dronten mag niet wachten met geluidsonderzoek

Op 23 september 2026 heeft de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak gedaan op het verzoek van het college van Dronten om een voorlopige voorziening, hangende het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank van 1 mei 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:5620, zaak 202601812/2/R4 ↗ (opent in een nieuw tabblad)).

Volgens de berichtgeving van Omroep Flevoland heeft de voorzieningenrechter het verzoek afgewezen om het door de rechtbank opgedragen geluidsonderzoek bij Windplan Blauw op te schorten totdat in het hoger beroep uitspraak is gedaan. Wij hebben de officiële vindplaats en de procesgegevens van de uitspraak gecontroleerd, maar niet de volledige tekst.

De Rechtbank Midden-Nederland had het college van Dronten eerder opgedragen om binnen vijftien maanden een nieuw besluit te nemen, na een representatief geluidonderzoek met daadwerkelijke metingen. Volgens de rechtbank was onvoldoende zorgvuldig onderzocht of de werkende turbines in de praktijk voldoen aan de uitgangspunten en geluidgegevens waarop de beoordeling en het toezicht zijn gebaseerd.

Dronten en de exploitant wilden de definitieve uitspraak in hoger beroep afwachten. Volgens de berichtgeving weegt het belang om zo spoedig mogelijk inzicht te krijgen in de feitelijke geluidsituatie zwaarder, en kan dat inzicht niet alleen worden verkregen met berekeningen die vooral uitgaan van fabrikantgegevens. De onderzoeksopdracht van de rechtbank blijft daarom tijdens het hoger beroep van kracht (Omroep Flevoland, 23 september 2026 ↗ (opent in een nieuw tabblad)). De beslissing onderstreept dat berekeningen en fabrikantgegevens niet zonder meer hetzelfde zijn als controle van de werkelijke geluidproductie na ingebruikname.

Wat alleen signaal is. De ervaring van omwonenden dat een laagfrequente bromtoon de nachtrust verstoort, is bekend uit meldingen en berichtgeving.

Wat dit wel en niet betekent voor Ondersloot. Het voorbeeld onderbouwt waarom een nulmeting, een langdurige nachtmeting en openbaarheid van meetgegevens vooraf moeten worden afgesproken. Het zegt niets over de hoeveelheid hinder die bij Ondersloot zou ontstaan. Zie Geluid en Gezondheid.

Oberwiera (Saksen, Duitsland): klachten, gereduceerd draaien en ontmanteling

Locatie en projectsituatie. Een afzonderlijke, zeer grote turbine bij het dorp Oberwiera in het Landkreis Zwickau, in bedrijf sinds december 2023.

Turbinekenmerken en afstanden. Vermogen zes megawatt, rotorbladen van 81 meter. De afstand tot de dichtstbijzijnde woningen is uit de berichtgeving niet af te leiden.

Turbinehoogte:

Niet vastgesteld; de berichtgeving noemt rotorbladen van 81 meter en een vermogen van 6 MW, maar geen tiphoogte. Daardoor kan de vergelijkbaarheid met turbines tot 280 meter niet volledig worden beoordeeld.

Afstand tot woningen:

Niet vastgesteld.

Aantal turbines:

Eén afzonderlijke turbine, tegenover vier turbines bij Ondersloot naast tien bestaande turbines van De Veenwieken.

Relevantie voor Ondersloot:

Illustreert dat een vergunde turbine door aanhoudende klachten beperkt kan draaien; zegt niets over geluid of hinder bij Ondersloot.

Belangrijkste beperking van de vergelijking:

Duits recht en Duitse normen, één geval, geen openbaar gecontroleerd meetrapport; een zuivere vergelijking met Windpark Ondersloot kan op basis van de beschikbare gegevens niet worden gemaakt.

Wat uit de geraadpleegde berichtgeving volgt. Volgens de geraadpleegde Duitse berichtgeving draaide de turbine na klachten in gereduceerde bedrijfsvoering, werd de versnellingsbak vervangen en werd de ontmanteling op 16 juni 2026 gemeld bij het districtsmilieuagentschap. In de berichtgeving worden de exploitant en de gemeente aangehaald. Een rechtstreeks openbaar besluit, meetrapport of officiële bevestiging van het milieuagentschap is door ons niet gecontroleerd. Wij hebben gezocht naar een primaire openbare bron van de gemeente, de exploitant of de bevoegde Duitse instantie, maar geen rechtstreeks toegankelijke bron gevonden.

Wat alleen signaal is. Aard, omvang en duur van de geluidsoverlast berusten op meldingen van omwonenden en berichtgeving. Kosten en verantwoordelijkheden voor de ontmanteling zijn niet openbaar gemaakt. Het gaat om één afzonderlijk geval; de afstand tot woningen is niet vastgesteld en er is geen bewijs dat dezelfde situatie bij Ondersloot zal optreden.

Wat dit wel en niet betekent voor Ondersloot. Het laat zien dat een vergunde turbine in de praktijk beperkt kan draaien en dat afspraken over onderhoud, ontmanteling en financiële zekerheid vooraf van belang zijn. Het Duitse normen- en vergunningenstelsel verschilt van het Nederlandse; het geval voorspelt niets over de opbrengst of hinder bij Ondersloot. Zie ook Kosten, opbrengsten en rendement.

Nieuwleusen (Overijssel). Volgens de geraadpleegde berichtgeving brak brand uit in de gondel van een windturbine, was blussen op tiphoogte niet mogelijk en beperkte de brandweer zich tot het afzetten van de omgeving. Type, hoogte, onderhoudsregime en oorzaak volgen niet uit een door ons gecontroleerd openbaar onderzoeksrapport.

Turbinehoogte:

Niet vastgesteld.

Afstand tot woningen:

Niet vastgesteld.

Aantal turbines:

Eén turbine binnen een bestaand windpark; aantal niet uit een primaire bron gecontroleerd.

Relevantie voor Ondersloot:

Aandachtspunt voor bereikbaarheid, bluswater en noodplannen.

Belangrijkste beperking van de vergelijking:

Een zuivere vergelijking met Windpark Ondersloot kan op basis van de beschikbare gegevens niet worden gemaakt; uit één incident volgt geen kans op herhaling.

Texas (Verenigde Staten). Volgens de berichtgeving ontstond brand in een windturbine, met blikseminslag als vermoedelijke oorzaak. Buitenlands voorbeeld: andere regelgeving, ander klimaat en andere techniek, juridisch niet rechtstreeks overdraagbaar.

Turbinehoogte:

Niet vastgesteld.

Afstand tot woningen:

Niet vastgesteld.

Aantal turbines:

Niet vastgesteld.

Relevantie voor Ondersloot:

Alleen als aandachtspunt voor brand- en veiligheidsvoorschriften.

Belangrijkste beperking van de vergelijking:

Een zuivere vergelijking met Windpark Ondersloot kan op basis van de beschikbare gegevens niet worden gemaakt; ander klimaat, andere regelgeving en andere turbinetechniek.

Wat deze incidenten wel en niet aantonen. Zij laten zien dat brand en bereikbaarheid aandachtspunten voor noodplannen kunnen zijn. Zij doen geen statistische uitspraak over de kans op brand. Zonder gegevens over turbinetype, oorzaak, onderhoud en omstandigheden zijn zij technisch niet vergelijkbaar met Ondersloot, en zij vormen geen bewijs dat bij Ondersloot brand zal ontstaan.

Betekenis voor Ondersloot. Relevant voor vragen over bereikbaarheid, bluswater, veiligheidszones langs wegen en percelen en over wie welke kosten draagt.

Binnen de huidige bronselectie is nog geen afzonderlijk windparkvoorbeeld gevonden waarbij veranderingen in landschap, bezoekersaantallen, overnachtingen of recreatieve omzet met een openbare nulmeting, nameting en passend controlegebied zijn onderzocht. Losse zorgen of ondernemersverklaringen worden daarom niet als aangetoond economisch effect gepresenteerd.

Wat wél bekend is over landschapsbeeld, cumulatie met De Veenwieken, obstakelverlichting en internationaal onderzoek naar recreatie, staat op Landschap, recreatie en leefomgeving.

Wij hebben geen praktijkvoorbeeld bij een afzonderlijk windpark waarin een waardevermindering of een toegekende nadeelcompensatie controleerbaar in een openbaar besluit of vonnis is vastgesteld. Losse verhalen over verkoopbaarheid van woningen zijn signaal, geen vaststelling.

Wat wél beschikbaar is, is landelijk transactie- en modelonderzoek. Dat staat, met de wettelijke drempel bij nadeelcompensatie, op Woningwaarde. Waardedaling in onderzoek is iets anders dan een individueel toegekende vergoeding.

Bernagues, Hérault (Frankrijk): ontmantelingsbevel uit 2023 vernietigd in 2025

Locatie en projectsituatie. Een windpark van zeven turbines op de locatie Bernagues bij Lunas in het Franse departement Hérault, gerealiseerd en enkele jaren in bedrijf.

Turbinekenmerken en afstanden. Tiphoogte, vermogen en afstanden tot woningen zijn ons uit openbare bronnen niet bekend; een technische vergelijking met Ondersloot is niet mogelijk.

Turbinehoogte:

Niet vastgesteld; uit de geraadpleegde uitspraken volgen geen tiphoogtes. Daardoor kan de vergelijkbaarheid met turbines tot 280 meter niet worden beoordeeld.

Afstand tot woningen:

Niet vastgesteld.

Aantal turbines:

Zeven turbines, tegenover vier bij Ondersloot.

Relevantie voor Ondersloot:

Laat zien waarom een volledige en actuele milieubeoordeling van belang is; bewijst niets over natuurwaarden of aanvaringsrisico bij Stegeren.

Belangrijkste beperking van de vergelijking:

Frans recht en Franse procedures; een zuivere vergelijking met Windpark Ondersloot kan op basis van de beschikbare gegevens niet worden gemaakt.

Wat in 2023 werd beslist. Het Cour d’appel de Nîmes gelastte op 7 december 2023 de afbraak van de zeven turbines en het herstel van het terrein. Het arrest heeft zaaknummer 23/00353. Zie Cour d’appel de Nîmes, 7 december 2023, 23/00353 ↗ (opent in een nieuw tabblad).

Wat in 2025 veranderde. De Cour de cassation vernietigde op 30 april 2025 het ontmantelingsbevel voor het relevante onderdeel, zonder terugverwijzing (cassation partielle sans renvoi, pourvoi 24-10.256, arrest 230 FS-B). Daardoor bleef de civielrechtelijke verplichting tot afbraak uit het arrest van 2023 niet in stand. Zie Cour de cassation, 30 april 2025, pourvoi 24-10.256 ↗ (opent in een nieuw tabblad).

Waarom het ontmantelingsbevel werd vernietigd. De Cour de cassation oordeelde dat de rechter bij een vordering tot afbraak moest beoordelen of de regel waarvan de schending eerder tot vernietiging van de bouwvergunning had geleid, op het moment van zijn beslissing nog tegen de exploitant kon worden ingeroepen en of de situatie onder de inmiddels geldende regels was geregulariseerd.

Onderscheid tussen procedures. Deze vernietiging betreft uitsluitend het civielrechtelijke afbraakbevel uit deze procedure. Zij zegt niets over eventuele andere bestuursrechtelijke, milieurechtelijke of strafrechtelijke procedures rond dit windpark. Of de turbines feitelijk zijn afgebroken, volgt niet uit deze uitspraken.

Wat dit wel en niet betekent voor Ondersloot. De zaak laat zien dat een ontoereikende milieubeoordeling tot langdurige procedures en ingrijpende rechterlijke beslissingen kan leiden, maar ook dat de uiteindelijke uitkomst afhankelijk kan zijn van gewijzigde regelgeving, regularisatie en de juridisch relevante situatie op het moment van de uitspraak. Frans recht is niet van toepassing op Ondersloot. De zaak bewijst niets over de natuurwaarden of vergunninghoudbaarheid van het project bij Stegeren. Zie Natuur en milieu.

Märkerwald-Dierdorf: vergunningaanvraag ingetrokken vanwege economische omstandigheden

Gegevens en verklaringen van ABO Energy. Projectontwikkelaar ABO Energy plande in het Märkerwald bij Dierdorf (Rijnland-Palts, Duitsland) maximaal acht turbines van het type Nordex N175, met een beoogde tiphoogte van ongeveer 266,5 meter en volgens de projectpagina een vermogen van 6,8 MW per turbine. In september 2026 heeft ABO Energy de lopende vergunningaanvraag ingetrokken. Volgens ABO Energy was het project onder de toen geldende omstandigheden economisch niet meer uitvoerbaar. Als oorzaak noemt ABO Energy de sterke concurrentie in de Duitse aanbestedingen, die heeft geleid tot lagere toegekende bedragen (ABO Energy, projectpagina Märkerwald-Dierdorf ↗ (opent in een nieuw tabblad)).

Officiële aanbestedingscijfers. Volgens de Bundesnetzagentur werd in mei 2026 voor 2.495 MW aan windvermogen geveild, terwijl voor 6.409 MW aan biedingen werd ingediend. De gemiddelde toegekende waarde bedroeg 5,06 eurocent per kWh, tegenover 5,54 eurocent per kWh bij de aanbesteding van februari 2026 (Bundesnetzagentur, resultaten aanbesteding wind op land 1 mei 2026 ↗ (opent in een nieuw tabblad)). ABO Energy vermeldt daarnaast dat de waarde in mei 2025 nog 6,83 eurocent per kWh bedroeg; dat getal komt van ABO Energy en staat niet in het gebruikte bericht van de Bundesnetzagentur.

Journalistieke berichtgeving. NR-Kurier berichtte op 10 september 2026 over de intrekking (NR-Kurier, Wolfgang Tischler, 10 september 2026 ↗ (opent in een nieuw tabblad)). Het project is niet gestopt vanwege natuur, gezondheid, bezwaren van omwonenden of een geweigerde vergunning; over de vergunning is geen besluit genomen.

Wij hebben geen praktijkvoorbeeld bij een concreet windpark waarin een terugleveringsbeperking, congestiemanagementafspraak of productiebeperking uit een openbaar document van een netbeheerder controleerbaar is vast te stellen. Zolang die gegevens ontbreken, presenteren wij hierover geen vergelijking.

De gereduceerde bedrijfsvoering in Oberwiera hing volgens de berichtgeving samen met geluidsklachten, niet met netcapaciteit. Wat wel bekend is over netcapaciteit in deze regio, staat op Netcongestie. Technische capaciteit in een regio is iets anders dan aan één windpark toegekende transportcapaciteit.

Wat voorbeelden elders duidelijk maken

• Welke onderwerpen vroegtijdig moeten worden onderzocht: nachtelijk geluid, laagfrequent geluid, natuur, veiligheid en ontmanteling.
• Waarom een nulmeting en openbare meetgegevens belangrijk zijn: in Dronten was langdurige meting nodig voordat een beeld ontstond.
• Waarom cumulatie met De Veenwieken afzonderlijk moet worden beoordeeld en niet per turbine of per park los.
• Waarom visualisaties meerdere standpunten, seizoenen en lichtsituaties moeten tonen.
• Waarom afspraken over monitoring, stilstandvoorzieningen, handhaving en financiële zekerheid voor ontmanteling vooraf controleerbaar moeten zijn.

Wat hiermee niet is vastgesteld

Voorbeelden elders stellen niet vast:

• hoeveel hinder bij Ondersloot zal ontstaan;
• of gezondheidseffecten zullen optreden;
• hoeveel woningen eventueel in waarde dalen;
• hoeveel toeristische bezoekers of inkomsten veranderen;
• of voldoende netcapaciteit beschikbaar is;
• welke vergunningvoorwaarden uiteindelijk gaan gelden.

Wat lokaal moet worden onderzocht

• Geluid en cumulatie met bestaande bronnen — Geluid
• Gezondheid en een nulmeting vooraf — Gezondheid
• Woningwaarde en nadeelcompensatie — Woningwaarde
• Landschap, zichtbaarheid, verlichting en recreatie — Landschap, recreatie en leefomgeving
• Natuur en monitoring — Natuur en milieu
• Slagschaduw, stilstandvoorzieningen en handhaving — Slagschaduw
• Netaansluiting en transportcapaciteit — Netcongestie

De vragen die hierover nog openstaan bij de betrokken partijen, staan op Openstaande vragen.