Alternatieven
Lokale energiealternatieven voor Ommen en omgeving
Lokale en regionale oplossingen eerst, met oog voor wat ze wel en niet kunnen.
Onze visie
Wij vragen niet om stilstand, maar om een andere energieaanpak: lokaal, gespreid, passend bij het gebied en met aantoonbare voordelen voor inwoners en agrariërs.
Wij willen dat lokale en regionale energieoplossingen volwaardig worden onderzocht voordat verdere keuzes worden gemaakt over grootschalige windturbines. Niet iedere afzonderlijke mogelijkheid kan Windpark Ondersloot 3 volledig vervangen. Een combinatie van besparing, lokale opwekking, warmte, groen gas, opslag en samenwerking kan mogelijk een betekenisvolle bijdrage leveren met een andere impact op landschap en leefomgeving.
Let op: deze mogelijkheden zijn nog niet als één-op-één vervanging van Ondersloot doorgerekend.
Wat verstaan wij onder lokale alternatieven?
Op deze pagina maken wij onderscheid tussen drie soorten onderwerpen:
- Lokaal en regionaal toepasbare oplossingen die inwoners, ondernemers en gemeenten zelf kunnen oppakken.
- Landelijke en provinciale beleidskeuzes, zoals kernenergie en de gasvoorziening, die de gemeente niet zelf kan realiseren.
- Randvoorwaarden voor het energiesysteem, zoals de capaciteit van het elektriciteitsnet.
Dit zijn geen gelijkwaardige energiebronnen. Besparing vermindert de vraag, zon en kleine windturbines produceren elektriciteit, WKO levert warmte en koude, groen gas is een regelbare energiedrager en batterijen en energiehubs zorgen voor opslag en flexibiliteit. Elektriciteit, warmte en gas kunnen niet zonder beleidskeuze één-op-één tegen elkaar worden weggestreept.
Lokale oplossingen
- Energiebesparing en efficiënt gebruikMinder energie nodig: isolatie, efficiënte installaties, restwarmte en energiemanagement.Lees verder
- Zon op bestaande dakenStallen, bedrijfsdaken, scholen, sporthallen en parkeeroverkappingen.Lees verder
- Integrale erfenergieMeerdere technieken op één agrarisch erf: groen gas, zon op staldaken, een kleine erfturbine, opslag en slimme sturing.Lees verder
- Biogas en groen gasVergisting van mest op of nabij boerenerven; regelbaar en opslagbaar. Met de lokale casus Vinkenbuurt en Witharen.Lees verder
- Kleine windturbinesKleine turbines op erven en bedrijventerreinen; niet vergelijkbaar met turbines van 280 meter.Lees verder
- WKO en bodemenergieWarmte en koeling uit de bodem voor scholen, zorg, bedrijven en flexwoningen; geen elektriciteit.Lees verder
- Energie delen, opslag en energiehubsBatterijen, slimme sturing en samenwerking; opslag en flexibiliteit, geen productie.Lees verder
Uitgelicht lokaal concept
Integrale erfenergie: meerdere technieken op één erf
Op een agrarisch erf kunnen verschillende vormen van energieproductie, opslag en gebruik worden gecombineerd. Wij noemen dit integrale erfenergie. Het gaat om een werkconcept van Stichting Leefbaar Stegerveld dat lokaal en onafhankelijk moet worden onderzocht.
- biogas en groen gas uit mest;
- zonnepanelen op staldaken;
- een kleine erfwindturbine, waar dit technisch en ruimtelijk past;
- batterijopslag;
- slimme aansturing en direct gebruik op het eigen bedrijf;
- waar mogelijk samenwerking en energie-uitwisseling met nabijgelegen erven en bedrijven.
Zon, wind en biogas produceren energie op verschillende momenten en hebben verschillende functies. Door productie, opslag en gebruik gezamenlijk te onderzoeken, ontstaat een completer beeld dan wanneer iedere techniek uitsluitend afzonderlijk wordt beoordeeld.
Status: Integrale erfenergie is een onderzoeksrichting. Het is niet vastgesteld dat deze combinatie technisch, financieel of ruimtelijk haalbaar is op ieder erf. Ook is niet bewezen dat zij Windpark Ondersloot 3 volledig kan vervangen. Daarvoor is een onafhankelijke lokale potentieanalyse nodig.
Hoe kunnen deze oplossingen elkaar aanvullen?
Zon produceert vooral overdag en in de zomer, kleine windturbines vaker op andere momenten. Batterijen en slimme sturing verschuiven energie binnen uren tot een etmaal. Groen gas kan worden opgeslagen en op een gekozen moment worden ingezet. Besparing en WKO verkleinen de vraag naar elektriciteit en gas voor verwarming. In samenhang kunnen zij lokaal meer opleveren dan los van elkaar.
Hoe groot die bijdrage is, weten wij niet. Er is geen onafhankelijke lokale potentieanalyse voor Ommen. Wij stellen daarom niet vast dat deze combinatie Windpark Ondersloot 3 kan vervangen.
Landelijke en provinciale energiekeuzes
Niet alle keuzes kunnen lokaal worden gemaakt. De landelijke en provinciale energiemix bepaalt mede hoeveel druk op gemeenten wordt gelegd voor grootschalige windenergie op land. Daarom volgen wij ook de discussie over kernenergie, SMR’s en de Nederlandse gasvoorziening. Dit zijn geen lokale projecten die de gemeente Ommen zelfstandig kan realiseren.
- SMR’s en kernenergie — Landelijke en provinciale beleidsoptie voor de langere termijn; geen lokaal alternatief tot 2030.
- Nederlandse gasvoorziening en leveringszekerheid — Fossiel en niet hernieuwbaar; onderdeel van het landelijke debat, geen lokale oplossing.
Vergelijkingstabel
Kwalitatieve vergelijking zonder lokale opbrengsten, vermogens of percentages: daarvoor ontbreken controleerbare lokale gegevens. De onderbouwing en bronnen staan op de bijbehorende pagina’s. De onderste drie rijen zijn geen lokale alternatieven.
Energiebesparing
- Lokaal toepasbaar
- Ja
- Functie in het energiesysteem
- Vermindert de vraag; produceert geen energie
- Regelbaar
- Niet van toepassing
- Verwachte termijn
- Direct
- Effect op landschap
- Nauwelijks
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Verlaagt de netbelasting
- Huidige status
- Geen lokale potentieanalyse
- Belangrijkste openstaande vraag
- Hoeveel kan in Ommen realistisch worden bespaard?
Biogas en groen gas
- Lokaal toepasbaar
- Ja, op of nabij erven
- Functie in het energiesysteem
- Energiedrager (gas); regelbaar inzetbaar voor gas, warmte of elektriciteit
- Regelbaar
- Ja
- Verwachte termijn
- Korte tot middellange termijn
- Effect op landschap
- Beperkt; installaties op erfschaal
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Mogelijk invoeding in het gasnet
- Huidige status
- Lokaal initiatief in ontwikkeling
- Belangrijkste openstaande vraag
- Welke mest- en reststromen zijn duurzaam beschikbaar?
Zon op bestaande daken
- Lokaal toepasbaar
- Ja
- Functie in het energiesysteem
- Produceert elektriciteit
- Regelbaar
- Nee, weersafhankelijk
- Verwachte termijn
- Korte termijn
- Effect op landschap
- Gering; bestaande bebouwing
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Teruglevering afhankelijk van aansluiting
- Huidige status
- Geen inventarisatie van geschikte daken
- Belangrijkste openstaande vraag
- Hoeveel geschikt dakoppervlak is er?
Kleine windturbines
- Lokaal toepasbaar
- Ja, op geschikte erven en terreinen
- Functie in het energiesysteem
- Produceert elektriciteit
- Regelbaar
- Nee, weersafhankelijk
- Verwachte termijn
- Korte tot middellange termijn
- Effect op landschap
- Lokaal zichtbaar; veel kleiner dan grote turbines
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Achter de meter; teruglevering afhankelijk van aansluiting
- Huidige status
- Geen lokale potentieelstudie
- Belangrijkste openstaande vraag
- Welke hoogte is toegestaan en wat is de lokale opbrengst?
WKO en bodemenergie
- Lokaal toepasbaar
- Ja, bij geschikte bodem en gebouwen
- Functie in het energiesysteem
- Levert warmte en koeling; verbruikt elektriciteit
- Regelbaar
- Ja, binnen de seizoensbuffer
- Verwachte termijn
- Vooral bij nieuwbouw en renovatie
- Effect op landschap
- Nauwelijks; ondergronds
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Vervangt gas voor verwarming; extra elektriciteitsvraag
- Huidige status
- Niet lokaal onderzocht
- Belangrijkste openstaande vraag
- Waar is de bodem geschikt?
Energie delen, opslag en energiehubs
- Lokaal toepasbaar
- Ja
- Functie in het energiesysteem
- Opslag, sturing en uitwisseling; geen productie
- Regelbaar
- Ja
- Verwachte termijn
- Korte tot middellange termijn
- Effect op landschap
- Gering
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Kan pieken beperken; lost congestie niet automatisch op
- Huidige status
- Geen lokale energiehub bekend
- Belangrijkste openstaande vraag
- Welke locaties en afspraken met de netbeheerder zijn mogelijk?
SMR’s en kernenergie
- Lokaal toepasbaar
- Nee; landelijke en provinciale keuze
- Functie in het energiesysteem
- Langetermijnbeleidsoptie voor regelbare elektriciteit
- Regelbaar
- Ja, vooral basislast
- Verwachte termijn
- Lange termijn, niet vóór 2030
- Effect op landschap
- Klein per kWh; veiligheidscontouren
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Vraagt hoogspanningsaansluiting
- Huidige status
- Provinciale verkenning, geen locatiekeuze
- Belangrijkste openstaande vraag
- Welke rol krijgen SMR’s in de landelijke energiemix?
Nederlandse gasvoorziening
- Lokaal toepasbaar
- Nee; landelijke voorziening
- Functie in het energiesysteem
- Fossiele voorzieningsoptie; niet hernieuwbaar
- Regelbaar
- Ja
- Verwachte termijn
- Bestaande winning loopt af
- Effect op landschap
- Ondergrondse gevolgen
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Gasnet
- Huidige status
- Groningenveld gesloten
- Belangrijkste openstaande vraag
- Hoe wordt leveringszekerheid landelijk afgewogen?
Netcongestie
- Lokaal toepasbaar
- Randvoorwaarde, geen alternatief
- Functie in het energiesysteem
- Knelpunt in transportcapaciteit
- Regelbaar
- Niet van toepassing
- Verwachte termijn
- Verzwaring duurt jaren
- Effect op landschap
- Netverzwaring vraagt ruimte
- Relatie met elektriciteits- of gasnet
- Bepaalt wat kan worden aangesloten
- Huidige status
- Zie de achtergrondpagina
- Belangrijkste openstaande vraag
- Hoeveel ruimte is er rond Ommen?
Wat moet voor Ommen en Hardenberg worden onderzocht?
- het huidige en verwachte energiegebruik per sector, uitgesplitst naar elektriciteit, warmte en gas;
- het realistische besparingspotentieel;
- duurzaam beschikbare mest- en reststromen voor groen gas;
- geschikt dakoppervlak en geschikte erven voor zon en kleine windturbines;
- bodemgeschiktheid voor WKO bij nieuwbouw en bestaande gebouwen;
- mogelijkheden voor energiehubs en afspraken met de netbeheerder;
- beschikbare aansluit- en transportcapaciteit;
- de gezamenlijke bijdrage in een integrale, onafhankelijke systeemanalyse.
Een eventuele verlaging van de windopgave vraagt daarna een expliciete beleidskeuze van gemeente en/of provincie. Zie ook de openstaande vragen en wat de gemeente Ommen nu kan doen.
Bronnen en documenten
Stichting Leefbaar Stegerveld
Presentatie informatiebijeenkomst Stichting Leefbaar Stegerveld – 30 september 2026
30 september 2026 · bron van betrokken organisatie
Deze presentatie is gebruikt tijdens de informatiebijeenkomst van Stichting Leefbaar Stegerveld op 30 september 2026. De presentatie bevat standpunten, analyses en voorstellen van de stichting en bijdragen van de sprekers. Deze zijn niet automatisch standpunten of besluiten van gemeente Ommen, gemeente Hardenberg of provincie Overijssel.
Bekijk ook het volledige bronnenregister.
