Andere mogelijkheden

Alternatieven

Andere manieren om aan de energieopgave te werken.

De vraag of grote windturbines bij Ondersloot nodig zijn, kan alleen beantwoord worden als ook de andere mogelijkheden serieus in beeld zijn. Niet alle mogelijkheden hebben dezelfde functie. Sommige technieken produceren energie, terwijl andere maatregelen vooral helpen om vraag, opwekking en beschikbare netcapaciteit beter op elkaar af te stemmen. Daarom maken wij onderscheid tussen alternatieven voor energieproductie en maatregelen tegen netcongestie.

Onze conclusie is niet dat één mogelijkheid het antwoord is, maar dat de afweging tussen deze opties zichtbaar en navolgbaar hoort te gebeuren voordat een zoekgebied wordt vastgelegd.

Vergelijking van mogelijkheden voor energieproductie

Beknopte vergelijking van vier richtingen die energie kunnen leveren. Deze mogelijkheden verschillen sterk in schaal, beschikbaarheid, duurzaamheid en geschiktheid voor de regionale energieopgave. De onderbouwing en bronnen staan op de bijbehorende pagina’s.

Geen van deze vier mogelijkheden vormt zonder nader onderzoek automatisch een volledige vervanging voor Windpark Ondersloot.

Criterium	Lokale opwekking en opslag	Gaswinning	Biogas	SMR’s en kernenergie
Mogelijke bijdrage	Meerdere relatief kleine bronnen kunnen gezamenlijk lokaal elektriciteit leveren; de totale regionale bijdrage moet nog worden berekend.	Substantieel voor warmte en regelbaar vermogen, maar politiek en juridisch sterk begrensd.	Beperkt in omvang; regionaal en op wijk- of bedrijfsniveau merkbaar.	Potentieel groot en continu vermogen, pas op langere termijn.
Beschikbaarheid	Op korte termijn toepasbaar, afhankelijk van netaansluiting, vergunningen, dakconstructie en bedrijfsinvesteringen.	Bestaande winning loopt af; heropening van het Groningenveld is politiek noch veiligheidstechnisch aan de orde.	Korte tot middellange termijn, afhankelijk van vergunningen en grondstoffen.	Lange termijn: realistisch pas na 2035, afhankelijk van besluitvorming, vergunningen, financiering en realisatie.
Regelbaarheid	Zon en wind zijn weersafhankelijk; batterijen en slim energiemanagement maken het systeem flexibeler.	Hoog: gascentrales zijn snel op- en af te regelen.	Hoog: vergisting en opslag maken levering op vraag mogelijk.	Hoog voor basislast; beperkt flexibel op zeer korte tijdschalen.
Ruimtebeslag	Beperkt wanneer vooral bestaande daken en erven worden gebruikt; kleine erfwindmolens hebben wel landschappelijke invloed.	Klein per locatie, maar met ondergrondse gevolgen (bodemdaling, bevingen).	Beperkt; installaties passen bij de schaal van een bedrijf of dorp.	Klein per opgewekte kWh, met veiligheidscontouren en koelwatereisen.
CO₂-uitstoot	Laag tijdens gebruik; productie van panelen, windmolens en batterijen veroorzaakt wel uitstoot en materiaalgebruik.	Fossiel: gaswinning en gasverbranding leiden tot CO₂-uitstoot. Geen hernieuwbare bron.	Laag tot vrijwel klimaatneutraal, mits de grondstoffen duurzaam zijn.	Zeer laag tijdens bedrijf; wel uitstoot bij bouw en brandstofketen.
Belangrijkste voordelen	Decentraal, schaalbaar, relatief snel uitvoerbaar en grotendeels inpasbaar op bestaande erven en gebouwen.	Leveringszekerheid en bestaande infrastructuur.	Lokaal, regelbaar, verwerkt reststromen en past bij het landelijk gebied.	Continu CO₂-arm vermogen met klein ruimtebeslag; goed te combineren met industrie.
Belangrijkste beperkingen	Geen constante productie, beperkte batterijduur, investeringskosten, netcongestie en mogelijke vergunningplicht voor erfwindmolens.	Veiligheidsrisico’s (aardbevingen), schadeafhandeling, klimaatgevolgen en ontbrekend politiek draagvlak.	Afhankelijk van beschikbare duurzame grondstoffen, goede techniek en streng toezicht; geur en milieuprestaties vragen aandacht.	Waarschijnlijk geen oplossing op korte termijn; hoge investeringen, lange vergunningstrajecten, radioactief afval.
Relevantie voor de regionale energieopgave	Relevant als aanvullende regionale route; de gezamenlijke potentie moet objectief worden onderzocht voordat wordt beweerd dat deze grote windturbines kan vervangen.	Beperkt relevant voor de regionale elektriciteitsopgave: geen hernieuwbare elektriciteitsbron en alleen onder specifieke omstandigheden inzetbaar voor warmte of regelbaar elektriciteitsvermogen.	Relevant als aanvulling op regionale schaal, niet als volledige vervanging.	Relevant voor de afweging op lange termijn, niet voor de opgave tot 2030.

Mogelijke bijdrage

Lokale opwekking en opslag: Meerdere relatief kleine bronnen kunnen gezamenlijk lokaal elektriciteit leveren; de totale regionale bijdrage moet nog worden berekend.
Gaswinning: Substantieel voor warmte en regelbaar vermogen, maar politiek en juridisch sterk begrensd.
Biogas: Beperkt in omvang; regionaal en op wijk- of bedrijfsniveau merkbaar.
SMR’s en kernenergie: Potentieel groot en continu vermogen, pas op langere termijn.

Beschikbaarheid

Lokale opwekking en opslag: Op korte termijn toepasbaar, afhankelijk van netaansluiting, vergunningen, dakconstructie en bedrijfsinvesteringen.
Gaswinning: Bestaande winning loopt af; heropening van het Groningenveld is politiek noch veiligheidstechnisch aan de orde.
Biogas: Korte tot middellange termijn, afhankelijk van vergunningen en grondstoffen.
SMR’s en kernenergie: Lange termijn: realistisch pas na 2035, afhankelijk van besluitvorming, vergunningen, financiering en realisatie.

Regelbaarheid

Lokale opwekking en opslag: Zon en wind zijn weersafhankelijk; batterijen en slim energiemanagement maken het systeem flexibeler.
Gaswinning: Hoog: gascentrales zijn snel op- en af te regelen.
Biogas: Hoog: vergisting en opslag maken levering op vraag mogelijk.
SMR’s en kernenergie: Hoog voor basislast; beperkt flexibel op zeer korte tijdschalen.

Ruimtebeslag

Lokale opwekking en opslag: Beperkt wanneer vooral bestaande daken en erven worden gebruikt; kleine erfwindmolens hebben wel landschappelijke invloed.
Gaswinning: Klein per locatie, maar met ondergrondse gevolgen (bodemdaling, bevingen).
Biogas: Beperkt; installaties passen bij de schaal van een bedrijf of dorp.
SMR’s en kernenergie: Klein per opgewekte kWh, met veiligheidscontouren en koelwatereisen.

CO₂-uitstoot

Lokale opwekking en opslag: Laag tijdens gebruik; productie van panelen, windmolens en batterijen veroorzaakt wel uitstoot en materiaalgebruik.
Gaswinning: Fossiel: gaswinning en gasverbranding leiden tot CO₂-uitstoot. Geen hernieuwbare bron.
Biogas: Laag tot vrijwel klimaatneutraal, mits de grondstoffen duurzaam zijn.
SMR’s en kernenergie: Zeer laag tijdens bedrijf; wel uitstoot bij bouw en brandstofketen.

Belangrijkste voordelen

Lokale opwekking en opslag: Decentraal, schaalbaar, relatief snel uitvoerbaar en grotendeels inpasbaar op bestaande erven en gebouwen.
Gaswinning: Leveringszekerheid en bestaande infrastructuur.
Biogas: Lokaal, regelbaar, verwerkt reststromen en past bij het landelijk gebied.
SMR’s en kernenergie: Continu CO₂-arm vermogen met klein ruimtebeslag; goed te combineren met industrie.

Belangrijkste beperkingen

Lokale opwekking en opslag: Geen constante productie, beperkte batterijduur, investeringskosten, netcongestie en mogelijke vergunningplicht voor erfwindmolens.
Gaswinning: Veiligheidsrisico’s (aardbevingen), schadeafhandeling, klimaatgevolgen en ontbrekend politiek draagvlak.
Biogas: Afhankelijk van beschikbare duurzame grondstoffen, goede techniek en streng toezicht; geur en milieuprestaties vragen aandacht.
SMR’s en kernenergie: Waarschijnlijk geen oplossing op korte termijn; hoge investeringen, lange vergunningstrajecten, radioactief afval.

Relevantie voor de regionale energieopgave

Lokale opwekking en opslag: Relevant als aanvullende regionale route; de gezamenlijke potentie moet objectief worden onderzocht voordat wordt beweerd dat deze grote windturbines kan vervangen.
Gaswinning: Beperkt relevant voor de regionale elektriciteitsopgave: geen hernieuwbare elektriciteitsbron en alleen onder specifieke omstandigheden inzetbaar voor warmte of regelbaar elektriciteitsvermogen.
Biogas: Relevant als aanvulling op regionale schaal, niet als volledige vervanging.
SMR’s en kernenergie: Relevant voor de afweging op lange termijn, niet voor de opgave tot 2030.

Netcapaciteit en flexibiliteit

Een beter benut elektriciteitsnet produceert geen extra energie en is daarom geen zelfstandig alternatief voor windenergie. Maatregelen rond netcapaciteit en flexibiliteit bepalen wel hoeveel lokaal opgewekte elektriciteit kan worden gebruikt, opgeslagen of aangesloten.

Het gaat om maatregelen om netcongestie te verminderen en beschikbare netcapaciteit beter te benutten: vraagsturing, congestiemanagement, opslag, energiehubs, cable pooling en netverzwaring.

Bekijk maatregelen voor netcapaciteit en flexibiliteit →