Proces vóór de selectie
Gemeente Ommen: besluiten vóór de selectie
Hoe de gemeente Ommen vanaf de voorgeschiedenis van De Veenwieken via zoekgebieden, onderzoeken en raadsbesluiten uitkwam bij de programmeringsafspraak voor windenergie en de provinciale selectieprocedure.
Deze pagina beschrijft de gemeentelijke besluitvorming vóór de provinciale selectie van Ondersloot 3.
Lees afzonderlijk over de huidige rol van de gemeente Ommen en over de provinciale selectie en de quickscan van Pondera.
De bestuurlijke lijn in het kort
De gemeenteraad droeg het college op 22 juni 2023 op om vóór 31 december 2023 een afwegingskader voor windenergie aan de raad aan te bieden. In de gecontroleerde openbare stukken is niet vastgesteld dat deze termijn formeel is gewijzigd. Het kader was nog niet door de raad vastgesteld toen Ommen in het voorjaar van 2024 met provincie Overijssel en Hardenberg sprak over de programmeringsafspraken voor windenergie.
Uit het bestuurlijk overleg van 21 maart 2024 blijkt dat Ommen toen vasthield aan 80 GWh. Begin april werd de raad gevraagd positief te adviseren over 115 GWh. De stukken bereikten de raad kort voor de vergadering en het voorstel was niet vooraf in een raadscommissie behandeld. De raad gaf op 11 april 2024 een positief advies. Het college nam op 16 april 2024 het besluit over de programmeringsafspraken.
Het later vastgestelde Windbeleid Ommen werd op 30 januari 2025 door de raad vastgesteld. Dat beleid behandelt onderwerpen die ook in het gevraagde afwegingskader voorkwamen. In de gecontroleerde openbare stukken is echter niet expliciet vastgelegd dat dit beleid formeel geldt als uitvoering of afdoening van de raadsopdracht van 22 juni 2023.
Ons standpunt
Waarom deze volgorde ertoe doet
Ons standpunt; geen bewezen oorzakelijk verband.
De raad moest in april 2024 adviseren over de programmeringsafspraken terwijl het eerder gevraagde gemeentelijke afwegingskader nog niet was vastgesteld. Daardoor ontbrak op dat moment een vooraf door de raad vastgesteld gemeentelijk kader voor onder meer landschap, participatie, lokaal eigendom en lokale opbrengsten. De openbare stukken laten niet toe om vast te stellen dat het ontbreken van dit kader de uitkomst heeft veroorzaakt. Volgens Leefbaar Stegeren heeft deze volgorde de raad wel minder houvast gegeven bij de beoordeling van het provinciale voorstel en de positie van Ommen verzwakt.
Afwegingskader moest vóór eind 2023 naar de raad
De raad stelde op 22 juni 2023 drie zoekgebieden vast. Beslispunt 3:
“Het College op te dragen om voor 31 december 2023 een afwegingskader wind aan de gemeenteraad aan te bieden met onder andere de randvoorwaarden voor participatie, lokaal eigendom en lokale opbrengsten.”
Beslispunt 3 van het raadsbesluit van 22 juni 2023. Raadsvergadering 22 juni 2023, agendapunt 21 (opent in een nieuw tabblad)
Op 30 mei 2023 kondigde Ommen het kader aan voor eind 2023, vóór gemeentelijke uitnodiging van initiatiefnemers; provinciale aanvragen vallen daarbuiten. Gemeentelijke publicatie van 30 mei 2023 (opent in een nieuw tabblad)
Concepten en gecommuniceerd uitstel zijn niet uitgesloten. Controlebeperkingen.
In de gecontroleerde openbare stukken is geen later raadsbesluit, collegebericht of voortgangsbericht vastgesteld waarin de termijn van 31 december 2023 formeel werd gewijzigd. Het Windbeleid Ommen werd uiteindelijk op 30 januari 2025 vastgesteld. Omdat niet expliciet is vastgelegd dat dit beleid formeel de uitvoering of afdoening van de opdracht uit 2023 vormt, noemen wij het hier het later vastgestelde Windbeleid Ommen.
Bestuurlijk overleg vóór de raadsvergadering
De overlegverslagen zijn geen transcripties of besluiten.
10 januari 2024
Jaspers Faijer noemde programmeringsafspraken bij goede onderbouwing begaanbaar: voorwaardelijk positief, geen formele instemming.
Hardenberg benoemde op 10 januari 2024 een ‘tijdsklem qua besluitvorming’. Dat overleg vond drie maanden vóór de raadsvergadering van Ommen plaats.
Verslag bestuurlijk overleg, 10 januari 2024 (opent in een nieuw tabblad)
21 maart 2024
Ommen hield vast aan 80 GWh; de provincie wilde 2 TWh verdelen en technische potentie meewegen. Onderhandelingscontext en vervolgpunten.
Verslag bestuurlijk overleg, 21 maart 2024 (opent in een nieuw tabblad)
Het overlegverslag van 21 maart 2024 laat zien dat Ommen toen nog uitging van 80 GWh. Uit de gecontroleerde openbare stukken blijkt niet volledig welke stukken, berekeningen en bestuurlijke terugkoppelingen daarna tot het voorstel van 115 GWh hebben geleid. Daarom behandelen wij de overgang van 80 naar 115 GWh als onderdeel van de onderhandelingen en de besluitvorming, niet als een afzonderlijk hoofdthema van deze pagina.
Besluitvorming in april 2024
2 april 2024 — provinciaal verzoek in het college
Volgens de raadsvoorzitter behandelde het college op 2 april 2024 een provinciaal verzoek waarin voor Ommen 115 GWh werd genoemd. Uit de geraadpleegde registratie blijkt niet welke volledige stukken het college toen ontving of besprak.
4 april 2024 — informatie aan de raad
Volgens de raadsvoorzitter werd de raad op 4 april 2024 geïnformeerd. Het raadsvoorstel werd op 9 april beschikbaar gesteld, minder dan 48 uur vóór de raadsvergadering van 11 april. Het voorstel was niet vooraf in een raadscommissie behandeld; de voorzitter noemde deze gang van zaken zeer ongebruikelijk.
11 april 2024 — positief raadsadvies
De gemeenteraad gaf op 11 april 2024 een positief advies over de programmeringsafspraken.
14 stemmen voor, 1 tegen. Stemuitslagen en M1.
16 april 2024 — collegebesluit
Het college van burgemeester en wethouders nam op 16 april 2024 het besluit over de programmeringsafspraken.
Zie de openbare besluitenlijst.
Raadsvergadering 11 april 2024: agenda, stukken, stemuitslag en video (opent in een nieuw tabblad); officiële registratie: procesdata volgens de raadsvoorzitter (opent in een nieuw tabblad); collegebesluitenlijst 16 april 2024 (opent in een nieuw tabblad).
De korte voorbereidingstijd en de beperkte openbare onderliggende informatie zeggen niet automatisch dat het besluit juridisch ongeldig is. Zij zijn wel relevant voor de vraag hoeveel ruimte de raad had om de verandering van 80 naar 115 GWh, de gevolgen voor het gebied en de positie van Ommen inhoudelijk te beoordelen.
Windbeleid Ommen kwam later
De gemeenteraad stelde het Windbeleid Ommen op 30 januari 2025 vast. Dat was ruim een jaar na de uiterste datum die in de raadsopdracht van 22 juni 2023 stond en na het raadsadvies en collegebesluit over de programmeringsafspraken van april 2024.
Het beleid behandelt onder meer ruimtelijke afwegingen, participatie, lokaal eigendom en lokale opbrengsten. In de gecontroleerde openbare stukken is niet expliciet vastgelegd dat dit beleid formeel geldt als uitvoering of afdoening van de opdracht uit 2023.
Wat uit de openbare stukken wel en niet volgt
De chronologie hierboven is onderbouwd met openbare raadsstukken, collegebesluiten en bestuurlijke overlegverslagen. Niet alle tussenliggende afwegingen zijn daarmee openbaar controleerbaar.
Wat uit de stukken niet volledig blijkt
- of en hoe formeel uitstel voor het afwegingskader is verleend;
- welke documenten en berekeningen tussen 21 maart en begin april 2024 tot 115 GWh leidden;
- welke terugkoppeling de provincie gaf op alle vervolgpunten uit het bestuurlijk overleg;
- of het Windbeleid Ommen formeel als afdoening van de opdracht uit 2023 is aangemerkt;
- welk effect een eerder vastgesteld gemeentelijk kader op de uiteindelijke afspraken zou hebben gehad.
Wat na het besluit volgde
Na de besluitvorming over de programmeringsafspraken volgden nieuwe vragen uit de omgeving en ontving de gemeente provinciale subsidie. Deze ontwikkelingen veranderen de besluitvorming van april 2024 niet, maar zijn wel relevant voor de openbaarheid, betrokkenheid en verdere uitvoering.
Vier Plaatselijke Belangen stelden vragen
Na een bijeenkomst op 22 mei 2024 stelden Plaatselijk Belang Arriën, Plaatselijk Belang Ommerkanaal, Plaatselijk Belang Stegeren–Junne en Plaatselijk Belang Vinkenbuurt vragen aan de gemeente over het energiebeleid en Windpark Ondersloot. De brief werd op 27 juni 2024 bij de gemeente geregistreerd.
De vragen gaan onder meer over gezondheid en afstandsnormen, netcapaciteit, planschade, de rol van de gemeenteraad, ondersteuning van een energiecoöperatie en de belasting van het gebied. De brief is een inbreng van vier lokale belangenorganisaties en geen onafhankelijke vaststelling van de gevolgen van het windpark.
Provinciale subsidie van €40.000
In het openbare subsidieregister van provincie Overijssel over 2025 staat voor gemeente Ommen een bedrag van €40.000 onder regeling 3.20, ‘Programmeringsafspraken wind op land’. Het vermelde project heet ‘Programmeringsafspraken wind gemeente Ommen’ en heeft zaaknummer S2025-0001816.
Op het tweede werkblad staat 9 juli 2025 in de kolom ‘besluitdatum aanvraag’. Uit deze kolomnaam blijkt niet eenduidig of dit de aanvraagdatum, de besluitdatum of een gecombineerd administratief gegeven is. Het register vermeldt niet controleerbaar welke activiteiten met het bedrag zijn betaald, welke voorwaarden golden, welke begroting is goedgekeurd en hoe het bedrag is of wordt besteed.
De registratie dateert uit 2025. Zij bewijst geen verband tussen de subsidie en het raadsadvies of collegebesluit van april 2024.
Openstaande vragen
Achtergrond van de programmeringsafspraken
Het college is verantwoordelijk voor de voorbereiding van zijn besluit en voor de informatievoorziening aan de raad. Een collegebesluit is gezamenlijk en niet uitsluitend aan één portefeuillehouder toe te schrijven.
Context van het overleg van januari
Provincie Overijssel, Ommen en Hardenberg bespraken het provinciale windbeleid en programmeringsafspraken. Volgens dit verslag was vlak vóór Kerstmis 2023 al uitgebreid en constructief gesproken; bij deze bronnen staat daarvan geen afzonderlijk verslag. Wethouder Jaspers Faijer noemde programmeringsafspraken bij een goede onderbouwing een begaanbare weg. Dit was een voorwaardelijk positieve uitlating, geen formele instemming. De provincie concludeerde dat voldoende basis bestond om verder te werken aan afspraken.
Context en vervolgpunten van het overleg van maart
Ommen hield vast aan 80 GWh: 34 GWh gerealiseerd en 46 GWh resterende opgave. De wethouder stelde voor een eventueel resterend deel in een volgende programmeringsronde te bespreken. Het gesprek vond drie weken vóór de raadsvergadering van 11 april plaats. De provincie stelde dat de volledige 2 TWh moest worden verdeeld, wilde technische potentie meewegen en noemde uitstel tot na 2030 geen ruimtelijk argument. Zij zou de ruimtelijke onderbouwing van fasering en de verhouding tussen ambities voor 2030–2050, maximum en RES-bod nader onderzoeken. Welke terugkoppeling volgde, is niet volledig openbaar vastgesteld.
Herkomst van 80 GWh
De 80 GWh is geen provinciaal getal, maar een gemeentelijk voorstel. In de zienswijze op het ontwerp-PPE 2024 en de ontwerp-instructieregels windenergie, gedagtekend 11 maart 2024 en waarmee de gemeenteraad op 7 maart 2024 instemde, schrijft de gemeente dat het windaandeel in het RES 1.0-bod van Ommen 34 GWh bedraagt en dat daarnaast nog een openstaande ambitie van 46 GWh zon op land bestaat die door gewijzigd zonbeleid niet meer haalbaar is.
De gemeente stelde daarom zelf voor het windaandeel van 34 GWh met 46 GWh te verhogen tot 80 GWh, en verzocht de provincie voor Ommen van maximaal 80 GWh uit te gaan voor het hele grondgebied. Diezelfde zienswijze bestreed de provinciale maximale ambitie van 400 GWh voor het voorkeursgebied Ommen–Hardenberg, omdat het opgetelde windaandeel van beide gemeenten in de RES 1.0 samen 200 GWh bedraagt.
Onderhandelingscontext van het voorstel
De compacte besluitvormingslijn staat bij Besluitvorming in april 2024.
In de toelichting bij dat voorstel staat dat de provincie na ambtelijk en bestuurlijk overleg bereid was het maximum voor het zoekgebied Ommen/Hardenberg te verlagen van 400 naar 350 GWh, en dat verdere verlaging voor de provincie onacceptabel was omdat anders niet aan de RES 1.0-afspraken zou worden voldaan. Voor Ommen betekende die verdeling 115 GWh.
Het college schrijft daarbij dat het zich “onverwacht voor een grotere opgave windenergie” gesteld zag dan waarvoor de raad in de RES 1.0 mandaat had gegeven, en beschrijft de verdeling als een onderhandelaarsakkoord. Als de raad zou vasthouden aan 80 GWh, zouden er volgens het college geen programmeringsafspraken tot stand komen, met als gevolg dat alle vergunningaanvragen die aan het vastgestelde beleid voldoen in behandeling moeten worden genomen zonder sturingsmogelijkheid.
Opbouw 34 + 81 GWh
| Onderdeel | Omvang | Toelichting |
|---|---|---|
| Gemeentelijke inzet in de zienswijze | 80 GWh | 34 GWh uit het bestaande windaandeel, aangevuld met het gemeentelijke voorstel om 46 GWh niet-realiseerbare zonambitie naar wind te verschuiven. De gemeenteraad stemde op 7 maart 2024 met deze zienswijze in. |
| Extra opgave uit de programmering | 35 GWh | Verschil tussen de gemeentelijke inzet van 80 GWh en de uitkomst van het overleg met de provincie. |
| Totaal programmeringsafspraak | 115 GWh | Maximum aan wind op land in de gemeente Ommen in 2030. |
| Af: bestaand windaandeel Windpark De Veenwieken | 34 GWh | Telt volgens de afspraken mee bij de invulling van het programmeringsmaximum. |
| Resterende ruimte voor nieuwe productie | 81 GWh | Dit deel is door de provincie opengesteld voor aanvragen. De programmeringsafspraken van april 2024 noemden een aanvraagtijdvak van 1 april tot en met 31 juli 2025; in de later vastgestelde provinciale openstellingsregeling liep het tijdvak van 1 april tot en met 30 juni 2025. |
De toelichting bij het raadsvoorstel maakt de resterende 81 GWh ook concreet: dat komt volgens het college “ongeveer overeen met tien windmolens met dezelfde hoogte als in de Veenwieken of vier windmolens waarmee de provincie rekent (tiphoogte 250 meter)”. Het rekenvoorbeeld met vier grote turbines stond dus al in april 2024 in de raadsstukken. De programmeringsafspraken zelf gaan uit van maximaal 20 GWh opgewekt vermogen per windturbine.
De 20 GWh per turbine is een beleidsmatige rekennorm en geen gegarandeerde of vergunde productie. De centrale uitleg van 34, 80, 81, 115 en 20 GWh staat op Van RES naar 115 GWh wind in Ommen.
Besluitvorming en stemuitslagen
| Onderdeel | Uitkomst | Toelichting |
|---|---|---|
| Advies aan het college over 115 GWh | Aangenomen, 14 voor en 1 tegen | Hoofdelijke stemming op verzoek van de fractie LPO. Eén raadslid (LPO) stemde tegen, één raadslid (LPO) onthield zich van stemming en verliet de raadzaal, één raadslid was afwezig. |
| Motie M1 “Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel” | Aangenomen, 8 voor en 7 tegen | Ingediend door de ChristenUnie, mede namens het CDA. Voor: CDA, D66 en ChristenUnie. Tegen: VOV, VVD, PvdA en LPO. |
De motie verzoekt het college om de gevoelens en standpunten van de raad over het proces over te brengen aan Gedeputeerde Staten en de motie ook aan Provinciale Staten te sturen. In de overwegingen staat onder meer dat de aanpak verschuift van bottom-up (RES 1.0) naar top-down, dat de provincie programmeringsafspraken wil maken vóórdat op de gemeentelijke zienswijze is gereageerd en vóórdat het nieuwe beleid is vastgesteld, en dat niet tot vergunningverlening zou moeten worden overgegaan voordat het Rijk landelijke normen heeft vastgesteld.
Volledige gemeentelijke tijdlijn en verdieping over 2023
Reikwijdte van de controle van het afwegingskader
Op 11 april 2024 had de gemeenteraad nog geen afwegingskader vastgesteld; in de gecontroleerde stukken is geen eerder aangeboden of vastgesteld kader aangetroffen. Dit sluit ambtelijke concepten of werkdocumenten niet uit. De controle van 17 oktober 2026 omvatte raadsagenda’s en besluiten, openbare collegebesluitenlijsten, ingekomen-stukkenlijsten en twee begrotings- en voortgangsdocumenten van 22 juni 2023 tot en met 11 april 2024. Niet alle achterliggende raadsbrieven waren terug te vinden; het archief met weekberichten tot en met 2023 was ontoegankelijk. Dit bewijst niet dat geen uitstel is gecommuniceerd.
Gemeentelijke publicatie van 30 mei 2023
De gemeente had op 30 mei 2023 zelf aangekondigd dat eind 2023 een afwegingskader windenergie zou volgen. Daarbij schreef zij dat pas na vaststelling door de raad initiatiefnemers door de gemeente konden worden uitgenodigd om concrete windenergieprojecten in te dienen. Dit gaat over uitnodiging door de gemeente, niet over de juridische mogelijkheid een initiatief, principeverzoek of aanvraag bij de provincie in te dienen.
“Betrokken” betekent dat een partij bij de gebeurtenis betrokken was. Dat zegt niet automatisch dat zij het besluit nam, bevoegd gezag was of verantwoordelijk was voor de uitvoering; dat staat apart bij “formele rol” en “besluit genomen door”.
28 september 2016
Bij Windpark De Veenwieken neemt de provincie de ruimtelijke besluitvorming over het Ommense deel over, omdat gemeente Ommen niet wilde meewerken aan windenergie op haar grondgebied.
- Betrokken:
- Gemeente Ommen, provincie Overijssel
- Formele rol:
- Ommen stelde het plan niet vast en verleende geen vergunning
- Besluit genomen door:
- Provinciale Staten (inpassingsplan); vergunningen door Hardenberg en Gedeputeerde Staten
20 december 2017
Het college van Ommen is een van de appellanten tegen de besluiten voor De Veenwieken. De Raad van State verklaart de beroepen ongegrond.
- Betrokken:
- College van Ommen, omwonenden, provincie, Hardenberg
- Formele rol:
- Appellant
- Besluit genomen door:
- Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
30 maart 2023
Pondera levert in opdracht van Ommen de quickscan ‘Verkenning windenergie Ommen’ op, een ruimtelijk-technische verkenning.
- Betrokken:
- Gemeente Ommen, Pondera
- Formele rol:
- Opdrachtgever van het onderzoek
22 juni 2023
De gemeenteraad stelt drie zoekgebieden voor windenergie vast en vraagt om een afwegingskader.
- Betrokken:
- Gemeenteraad Ommen
- Formele rol:
- Gemeentelijk raadsbesluit
- Besluit genomen door:
- Gemeenteraad Ommen
10 januari 2024
Bestuurlijk overleg tussen provincie Overijssel, Ommen en Hardenberg over het provinciale windbeleid en programmeringsafspraken. Ommen noemt de route bij een goede onderbouwing begaanbaar; de provincie concludeert dat voldoende basis bestaat om verder te werken aan afspraken.
- Betrokken:
- Provincie Overijssel; gemeente Ommen; gemeente Hardenberg
- Formele rol:
- Deelnemer aan bestuurlijk overleg; geen besluit.
- Besluit genomen door:
- Geen besluit vastgelegd in dit verslag.
7–11 maart 2024
Ommen dient een zienswijze in op het ontwerp-PPE en stelt maximaal 80 GWh voor.
- Betrokken:
- Gemeenteraad en college van Ommen, provincie Overijssel
- Formele rol:
- Indiener van een zienswijze
- Besluit genomen door:
- Vaststelling van het PPE ligt bij Gedeputeerde Staten
21 maart 2024
Ommen houdt in bestuurlijk overleg vast aan 80 GWh. De provincie stelt dat de volledige 2 TWh moet worden verdeeld en wil ook de technische potentie van het gebied meewegen.
- Betrokken:
- Provincie Overijssel; gemeente Ommen; gemeente Hardenberg
- Formele rol:
- Deelnemer aan bestuurlijk overleg; gemeentelijke onderhandelingsinzet.
- Besluit genomen door:
- Geen besluit vastgelegd in dit verslag.
11 april 2024
De raad adviseert het college in te stemmen met in totaal 115 GWh, inclusief 34 GWh van De Veenwieken (14 stemmen voor, 1 tegen).
- Betrokken:
- Gemeenteraad Ommen
- Formele rol:
- Advies van de raad aan het college
- Besluit genomen door:
- Gemeenteraad Ommen (advies)
April 2024
Programmeringsafspraken tussen Gedeputeerde Staten en het college van Ommen over maximaal 115 GWh in 2030.
- Betrokken:
- College van Ommen, Gedeputeerde Staten
- Formele rol:
- Partij bij de afspraken
- Besluit genomen door:
- College van Ommen en Gedeputeerde Staten
30 mei 2024
De gemeente noemt Ondersloot op haar informatiepagina en stelt geen formele partij te zijn bij het provinciale principeverzoek.
- Betrokken:
- Gemeente Ommen
- Formele rol:
- Geen formele partij bij het principeverzoek (volgens de gemeente)
- Bron:
- Gemeente Ommen, informatiepagina wind
27 juni 2024
De brief van vier Plaatselijke Belangen met vragen over onder meer participatie, gezondheid en afstandsnormen wordt als ingekomen stuk opgenomen.
- Betrokken:
- Vier Plaatselijke Belangen, gemeenteraad en college van Ommen
- Formele rol:
- Ontvanger van de brief
30 januari 2025
De gemeenteraad stelt het Windbeleid Ommen vast, met minimaal 60% lokaal eigendom.
- Betrokken:
- Gemeenteraad Ommen
- Formele rol:
- Gemeentelijk beleid
- Besluit genomen door:
- Gemeenteraad Ommen
Bekijk alle gebeurtenissen waarbij gemeente Ommen betrokken was.
Bestuurlijke voorgeschiedenis: De Veenwieken
Bij Windpark De Veenwieken nam gemeente Ommen zelf een kritisch standpunt in. Het college voerde in de procedure aan dat het windpark afbreuk zou doen aan de leefbaarheid en aan de aantrekkelijkheid van Ommen als recreatief-toeristische toplocatie in het Vechtdal.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zag op 20 december 2017 in wat het college aanvoerde geen specifieke omstandigheden die twijfel aan het onderliggende onderzoek rechtvaardigden. Daarmee is niet vastgesteld dát er geen gevolgen voor toerisme zijn; de uitspraak gaat over de houdbaarheid van het onderzoek in die procedure.
Windpark De Veenwieken telt met 34 GWh mee in de latere programmeringsafspraken en is daarmee ook bestuurlijk relevant voor de keuzes die na 2023 zijn gemaakt.
2023: verkenning en vaststelling van zoekgebieden
- 30 maart 2023 — Pondera levert in opdracht van gemeente Ommen de “Verkenning windenergie Ommen” (project 722149) op: een ruimtelijk-technische quickscan met acht potentieel kansrijke locaties.
- 9 mei 2023 — het college brengt het raadsvoorstel “Vaststellen zoekgebieden windenergie projecten Ommen” (kenmerk 524862) uit.
- 30 mei 2023 — het college presenteert drie zoekgebieden en omschrijft deze als gebieden waar het “technisch gezien mogelijk” is om windenergie op te wekken. Een breder afwegingskader zou daarna volgen.
- 22 juni 2023 — de gemeenteraad stelt de drie zoekgebieden vast (agrarisch landschap, windbos en Natuurnetwerk Nederland), draagt op deze vóór 1 juli 2023 in te brengen in de plan-MER van RES West-Overijssel, en geeft het college opdracht vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan te bieden.
Besluitvorming en stemverhoudingen op 22 juni 2023
- Amendement A2 van fractie LPO, om het deel van zoekgebied 1 bij De Veenwieken en het overlappende deel van zoekgebied 2 als uitsluitingsgebied aan te merken, werd bij hoofdelijke stemming verworpen met 3 stemmen voor en 12 tegen.
- Motie M3 van dezelfde fractie, over gezamenlijk onderzoek met Hardenberg naar een windbos in zoekgebied 2, werd eveneens verworpen met 3 stemmen voor en 12 tegen.
- Het raadsvoorstel zelf werd aangenomen met 12 stemmen voor en 3 tegen. De fractie LPO stemde tegen.
De toelichting bij amendement A2 verwees naar het Provinciaal Programma Energiestrategie: voorkomen moet worden dat een woongebied ingesloten raakt tussen windturbines. Dat het amendement werd verworpen, betekent niet dat de feitelijke gevolgen van cumulatie of insluiting daarmee waren onderzocht.
Wat de quickscan wel en niet omvatte
| Onderwerp | In de quickscan | Betekenis voor het raadsbesluit |
|---|---|---|
| Ruimtelijke en technische belemmeringen | Wel onderzocht | Geschikt voor een eerste ruimtelijke selectie en afbakening |
| Geluid en slagschaduw | Met vereenvoudigde afstanden en vuistregels | Geen projectspecifieke berekeningen voor een concrete turbineopstelling |
| Landschap | Niet integraal beoordeeld en afgewogen | Geen volledige landschappelijke geschiktheidsbeoordeling |
| Recreatie en toerisme | Relaties met recreatiebeleid niet bij de verkenning betrokken | Geen integrale beoordeling van gevolgen voor recreatieve functies |
| Lokale economische effecten | Niet integraal onderzocht | Geen economische effectstudie voor toerisme, recreatie of lokale ondernemingen |
| Cumulatie met De Veenwieken | Niet integraal beoordeeld | Geen volledige beoordeling van de gezamenlijke gebiedsbelasting |
| Visuele insluiting | Niet als zelfstandig criterium beoordeeld | Geen beoordeling of woningen of buurtschappen tussen windparken konden komen te liggen |
| Maatschappelijke wenselijkheid | Niet integraal beoordeeld | “Potentieel kansrijk” betekende niet automatisch maatschappelijk wenselijk |
| Concrete turbines tot 280 meter | Niet in deze quickscan onderzocht | De quickscan gebruikte een referentieturbine van circa 225 meter |
| Concrete projectopstelling Ondersloot | Niet in deze quickscan onderzocht | De stukken gingen over zoekgebieden, niet over een concreet windpark |
De keten liep van onderzoeksinput naar bestuurlijk voorstel naar raadsbesluit. De quickscan was onderzoeksinput; het college vertaalde de uitkomsten naar een bestuurlijk voorstel; de gemeenteraad stelde vervolgens de zoekgebieden vast. Een bredere belangenafweging was aangekondigd, maar was op 22 juni 2023 nog niet als afgerond integraal afwegingskader beschikbaar. De aanduiding “potentieel kansrijke locatie” had een ruimtelijk-technische betekenis en betekende niet dat een locatie landschappelijk, ecologisch, recreatief, economisch of maatschappelijk geschikt was verklaard.
De methodiek, de gebruikte criteria en de onderzoeksbeperkingen staan uitgewerkt op Pondera.
Welke informatie had de raad op 22 juni 2023?
Bij het voorstel van 9 mei 2023 hoorden een raadsinformatiebrief en de Pondera-verkenning 722149 van 30 maart 2023. Op basis van die openbare stukken is na te gaan welke informatie vóór het besluit daadwerkelijk beschikbaar was.
Raadsinformatiematrix — beschikbaar vóór 22 juni 2023
| Onderwerp | Stond het in de stukken? | Wat stond er |
|---|---|---|
| Aantallen turbines | Ja, als orde van grootte | Tabel 3.1 van de verkenning noemt per potentiële locatie een indicatief aantal: locatie 1: 3–6, locatie 2: 4–8, locatie 3: 3–6, locatie 4: 3–4, locaties 5–8: 3–8. |
| Afmetingen turbines | Ja, als referentieturbine | 225 m tiphoogte, 150 m ashoogte, 150 m rotordiameter, in het rapport toegelicht als een behoudende aanname bij de toen beschikbare grote turbines. |
| Locaties | Ja, maar niet als projectkeuze | Acht potentiële locaties, samengevoegd tot vier bredere zoekgebieden (agrarisch landschap, windbos, Natuurnetwerk Nederland, Natura 2000). Het rapport meldt uitdrukkelijk dat de zoekgebieden bewust ruimer zijn getrokken om ruimte te bieden aan initiatieven van onderaf. |
Reikwijdte van het onderzoek
| Onderwerp | Stond het in de stukken? | Wat stond er |
|---|---|---|
| Onderzoeksbeperkingen | Ja, benoemd in het rapport | Het stuk is een quickscan: een ruimtelijk-technische analyse. Relaties met onder meer landbouw- en recreatiebeleid zijn er niet in betrokken; zachtere belemmeringen moesten nog nader worden onderzocht. |
| Noodzakelijk vervolgonderzoek | Ja | Nader onderzoek naar externe veiligheid, buisleidingen en hoogspanning, geluidgevoelige objecten, plan-MER binnen de RES en later project-m.e.r.; het besluit droeg het college op vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan de raad aan te bieden. |
| Recreatie en toerisme | Niet als integrale beoordeling | Relaties met recreatiebeleid zijn niet bij de verkenning betrokken. Voor 2025 raamde de gemeente circa €1,3 miljoen aan inkomsten uit toeristenbelasting; een projectspecifieke integrale economische beoordeling hoort bij de komende formele onderzoeksfase. De relatie met recreatiebeleid was al bij de verkenning relevant, maar werd daarin niet beoordeeld. |
Randvoorwaarden en gebiedseffecten
| Onderwerp | Stond het in de stukken? | Wat stond er |
|---|---|---|
| Lokaal eigendom | Ja | In het rapport als gemeentelijke voorwaarde van minimaal 50% lokaal eigendom; in het Windbeleid Ommen (2025) later minimaal 60%. |
| Bestaand windpark De Veenwieken en cumulatie | Ja, als situatiebeschrijving | Locaties 2 en 3 worden omschreven als liggend “nabij bestaand windpark”. Een integrale beoordeling van cumulatieve gebiedsbelasting bevat de quickscan niet. |
| Visuele insluiting | Niet als onderzocht criterium | Insluiting kwam wel politiek aan de orde via amendement A2, dat met 3 stemmen voor en 12 tegen werd verworpen. |
| Eén concreet windpark (Ondersloot) | Nee | De stukken van 2023 bevatten geen plan, initiatiefnemer of turbineopstelling voor Windpark Ondersloot; het besluit ging over zoekgebieden. |
2023 tegenover het latere Ondersloot-plan
| Aspect | Stukken raad 2023 | Later (Ondersloot) |
|---|---|---|
| Karakter besluit | Zoekgebieden vaststellen | Concreet project in de provinciale procedure |
| Tiphoogte | Referentie: 225 m | Beschreven: ca. 280 m (verschil ca. +55 m) |
| Ashoogte en rotordiameter | 150 m en 150 m | ca. 180 m en ca. 200 m |
| Aantal turbines | Indicatief 3–6 per locatie | Vier turbines in het geselecteerde plan |
| Bevoegd gezag | Gemeente wilde regie houden | Provincie Overijssel voert de procedure |
| Afweging belangen | Ruimtelijk-technisch, afwegingskader aangekondigd | Onderzoeken en m.e.r. volgen in de projectprocedure |
Bestuurlijk komt het hierop neer: in 2023 liet de gemeente een ruimtelijk-technische zoekgebiedverkenning uitvoeren met een referentieturbine van 225 meter tiphoogte, stelde de raad op 22 juni 2023 drie ruime zoekgebieden vast, en selecteerde de provincie in 2026 een initiatief met vier turbines, waarvoor de projectinformatie een tiphoogte tot 280 meter noemt. De raad besloot in 2023 over zoekgebieden, niet over een vergunning voor concrete turbines.
Onderzoeksvraag. Welke betekenis heeft het voor de eerdere gemeentelijke zoekgebiedkeuze dat de later voorgestelde turbines aanzienlijk groter zijn dan de referentieturbine van de quickscan van 2023?
Deze matrix is samengesteld uit de openbare raadsstukken en de vastgestelde weergave van de raadsvergadering van 22 juni 2023. Daarmee tonen de openbare stukken wat aantoonbaar beschikbaar was; niet is vastgesteld welke aanvullende mondelinge of vertrouwelijke informatie raadsleden daarnaast ontvingen.
Aanvullende dossiers na het besluit
Voorwaarden en doorwerking van Windbeleid Ommen
- minimaal 60% lokaal eigendom;
- zeggenschap voor de omgeving, niet alleen een financiële regeling;
- opbrengsten die zo veel mogelijk terugvloeien naar de omgeving;
- gesocialiseerde grondvergoedingen;
- actieve betrokkenheid van omwonenden bij de planvorming.
In het Pondera-rapport van maart 2023 werd nog uitgegaan van minimaal 50% lokaal eigendom; landelijk geldt uit het Klimaatakkoord een streefwaarde van 50%. De Ommense 60% is gemeentelijk beleid. Beleid is iets anders dan een juridisch bindende projectafspraak: pas wanneer voorwaarden in een overeenkomst of in de vergunning zijn vastgelegd, zijn ze afdwingbaar. Of en hoe het gemeentelijke windbeleid doorwerkt in de provinciale projectprocedure, is niet vastgesteld.
Zie Lokaal eigendom, Pure Energie, Vechtdalstroom en Kosten, opbrengsten & rendement.
Openstaande vraag
Wanneer ontving de gemeenteraad de stukken?
Een relevante vraag waarop wij in de gecontroleerde openbare bronnen nog geen volledig antwoord hebben gevonden. Een openstaande vraag is geen beschuldiging.
Voor een zorgvuldige besluitvorming is niet alleen van belang welke informatie beschikbaar was, maar ook wanneer de gemeenteraad deze vóór de vergadering van 11 april 2024 ontving.
Nog niet volledig bekend is:
- wanneer ieder afzonderlijk document beschikbaar kwam;
- welke stukken na de oorspronkelijke publicatie van de agenda zijn toegevoegd of gewijzigd;
- welke termijnen van toepassing waren;
- of die termijnen zijn nageleefd;
- hoeveel voorbereidingstijd de gemeenteraad feitelijk had;
- hoe het college en de griffie de tijdige en volledige informatievoorziening hebben bewaakt.
Op basis van de momenteel beschikbare openbare bronnen kan nog niet worden vastgesteld of alle stukken tijdig en volledig beschikbaar waren. Deze beoordeling kan worden aangevuld wanneer nieuwe documenten of publicatiegegevens beschikbaar komen.
De afzonderlijke vragen hierover staan in het dossier Openstaande vragen — informatievoorziening aan de gemeenteraad.
Overige nog niet volledig openbare besluitvormingsinformatie
- Of, en zo ja hoe, de raad alternatieven naast “instemmen of vasthouden aan 80 GWh” voorgelegd heeft gekregen.
- Welke reactie Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten op motie M1 hebben gegeven.
Bekijk de vergelijking tussen Ommen en Hardenberg
Inhoudelijk gecontroleerd: 17 oktober 2026
Gerelateerde documenten en artikelen
Primaire documenten
Officiële documenten en stukken van direct betrokken partijen. De bronkaart vermeldt per document de herkomst en status.
Windbeleid Ommen aangenomen: lokaal eigendom verhoogd naar minimaal 60% (opent in een nieuw tabblad)
Gemeente Ommen · 30 januari 2025 · Primaire bron
Vastgesteld gemeentelijk windbeleid Ommen. Belangrijkste wijziging ten opzichte van eerdere versies: de eis voor lokaal eigendom wordt verhoogd naar minimaal 60%, zodat opbrengsten en zeggenschap grotendeels bij inwoners en lokale partijen terechtkomen.
Vaststelling van het Windbeleid Ommen met minimaal 60% lokaal eigendom.
4 Plaatselijke Belangen - Brief energiebeleid en windmolenpark Ondersloot (AVG) (opent in een nieuw tabblad)
Vier Plaatselijke Belangen / Gemeente Ommen raadsinformatie · 27 juni 2024 · Primaire bron
Brief van vier Plaatselijke Belangen aan de gemeente Ommen met vragen over energiebeleid en Windpark Ondersloot, naar aanleiding van een bewonersbijeenkomst op 22 mei 2024. De vragen gaan onder meer over gezondheidsrisico’s en afstandsnormen, netcapaciteit, planschade, de rol van de gemeenteraad, ondersteuning van een energiecoöperatie, en de planologische belasting van het gebied rond Ondersloot.
Brief van vier Plaatselijke Belangen aan de gemeente Ommen over het gemeentelijke energiebeleid en Windpark Ondersloot.
Lees het onderdeel over deze brief en de status van de beantwoording
Dit is een standpunt van een belanghebbende partij, geen onafhankelijke vaststelling.
Motie ChristenUnie 'Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel' ingediend (opent in een nieuw tabblad)
Gemeente Ommen · 11 april 2024 · Primaire bron
In de raadsvergadering van 11 april 2024 dient de ChristenUnie een motie in die het college oproept om met de provincie Overijssel harde programmeringsafspraken te maken over de hoeveelheid en locaties van windenergie in Ommen, zodat de gemeente meer regie houdt op waar turbines mogen komen.
Raadsmotie over de programmeringsafspraken met de provincie (april 2024).
Nieuws en achtergrond
Journalistieke berichtgeving als aanvullende context. Deze artikelen vervangen de primaire besluiten en documenten niet.
Stop op windmolenplannen Ommen (opent in een nieuw tabblad)
Ommen City · 9 oktober 2025 · Nieuws Secundaire bron
De provincie wijst alle negen aanvragen voor windprojecten in Ommen af. Reden: initiatiefnemers dienden voor dezelfde locaties overlappende, vrijwel identieke plannen in ('handdoekje leggen'), in één geval 19 varianten voor één plek. De provincie beschouwt dit als ongewenst en stopt de praktijk per direct.
Bericht over de gemeentelijke pas op de plaats bij de windmolenplannen in Ommen.
Ommen gaat op zoek naar gebieden voor windenergie (opent in een nieuw tabblad)
De Toren · 7 maart 2023 · Nieuws Secundaire bron
Het college informeert de raad dat opdracht wordt gegeven om zoekgebieden voor windenergie in kaart te brengen en een Uitnodigingskader Windenergie op te stellen. Achtergrond: de Energievisie 2050 vraagt 134 GWh uit zon- of windenergie; alleen zon op dak is niet genoeg. Wethouder Faijer stelt dat grootschalige zonnevelden of windmolens noodzakelijk zijn — tussendoel 84 GWh in 2030.
Berichtgeving over het zoekgebiedenproces dat leidde tot het raadsbesluit van 22 juni 2023.
Bronnen en documenten
18 bronnenToon alle bronnenVerberg bronnen
Provincie Overijssel
Provincie Overijssel, Openbaar Subsidieregister 2025 — regeling 3.20 Programmeringsafspraken wind op land, zaaknummer S2025-0001816 (gemeente Ommen, € 40.000)
2025 · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Beleidsnotitie Windbeleid Ommen
oktober 2024 · Beleidsstuk · officiële toelichting
Plaatselijke Belangen Arriën, Ommerkanaal, Stegeren-Junne en Vinkenbuurt (aan gemeente Ommen/gemeenteraad)
4 Plaatselijke Belangen – Brief energiebeleid en windmolenpark Ondersloot
27 juni 2024 · Ingekomen brief (primaire belanghebbendenbron) · bron van betrokken organisatie
Bevat vragen, ervaringen en standpunten van de afzenders; is geen gemeentelijk besluit en geen onafhankelijke vaststelling.
Gemeenteraad Ommen
Extra vergadering 11 april 2024, agendapunt 2 “Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel” (zaak 645903)
2024 · Officiële openbare registratie van de raadsvergadering; primaire bron voor wat tijdens de vergadering over het proces is meegedeeld. · officiële toelichting
Deze bron bewijst niet zelfstandig de vorm en volledige inhoud van het provinciale verzoek of welke documenten of informatie op 4 april precies zijn verstrekt.
Bron openen (opent in een nieuw tabblad)Officiële raadsregistratie (ondertiteling) (opent in een nieuw tabblad)
raadvanstate.nl
Raad van State, 20 december 2017, Windpark De Veenwieken, ECLI:NL:RVS:2017:3504, onder meer overwegingen 16, 16.1, 26.3 en 26.4.
2017 · rechterlijke uitspraak
Bron openen (opent in een nieuw tabblad)Alternatieve toegankelijke versie bij uitspraken.rechtspraak.nl (opent in een nieuw tabblad)
Provincie Overijssel
Provincie Overijssel — selectie windaanvraag gemeente Ommen
18 juni 2026 · Nieuwsbericht provincie · officiële bekendmaking
Provincie Overijssel
Verslag bestuurlijk overleg Ommen-Hardenberg, 21 maart 2024
21 maart 2024 · Officieel overlegverslag (primaire bestuurlijke bron) · officiële toelichting
ommen.nl
Gemeente Ommen, Openbare besluitenlijst collegevergadering 16 april 2024 (pdf)
2024 · officiële toelichting
ChristenUnie en CDA Ommen
Motie M1 “Programmeringsafspraken windenergie met provincie Overijssel”, 11 april 2024 (pdf)
2024 · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Zienswijze op ontwerp-PPE 2024 en ontwerp-instructieregels windenergie, 11 maart 2024, zaaknummer 620864 (pdf)
11 maart 2024 · officiële toelichting
Provincie Overijssel
Verslag bestuurlijk overleg Ommen-Hardenberg, 10 januari 2024
10 januari 2024 · Officieel overlegverslag (primaire bestuurlijke bron) · officiële toelichting
Pondera, in opdracht van gemeente Ommen
Pondera — Verkenning windenergie Ommen — definitief rapport — 30 maart 2023 — project 722149
30 maart 2023 · Rapport · onderzoek in opdracht
Gemeente Ommen
“Gemeente Ommen stelt zoekgebieden windenergie vast”, 30 mei 2023
2023 · officiële toelichting
ommen.raadsinformatie.nl
Amendement A2 (fractie LPO), raad 22 juni 2023 — uitsluitingsgebied bij De Veenwieken
2023 · officiële toelichting
ommen.raadsinformatie.nl
Motie M3 (fractie LPO), raad 22 juni 2023 — windbos in zoekgebied 2
2023 · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Raadsvoorstel “Vaststellen zoekgebieden windenergie projecten Ommen”, kenmerk 524862, 9 mei 2023
2023 · officiële toelichting
Gemeenteraad Ommen
Vergadering 22 juni 2023, agendapunt 21 — besluitvorming, amendement A2 en motie M3 met stemverhoudingen; beslispunt 3 bevat de opdracht om vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan de raad aan te bieden
2023 · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Programmeringsafspraken wind op land gemeente Ommen, bijlage 2 bij zaak 645903 (pdf)
officiële toelichting
Bekijk ook de rubriek Gemeente Ommen in het volledige bronnenregister. De bronnen van deze pagina staan in meerdere rubrieken.