Van RES naar 115 GWh wind in Ommen

1. 2021 — RES 1.0

   34GWh wind

   De bestaande Ommense helft van Windpark De Veenwieken.

   104GWh totaal

   50 GWh zon op veld, 20 GWh zon op dak en 34 GWh wind. De verdeling tussen zon en wind werd in de RES als indicatief omschreven.

2. 2024 — programmeringsafspraak

   115GWh wind

   Afspraak tussen het college van Ommen en Gedeputeerde Staten, inclusief circa 34 GWh De Veenwieken.

   81GWh resterend

   Rekenkundig resteerde daarmee circa 81 GWh programmeringsruimte voor nieuwe windenergie.

3. 2026 — selectie Ondersloot 3

   circa 80GWh nieuwe ruimte

   De provincie selecteerde Ondersloot 3 binnen de resterende programmeringsruimte. Selectie is geen vergunning en geen definitief bouwbesluit.

RES 1.0: 34 GWh wind → programmeringsafspraak: 115 GWh → selectie binnen circa 80–81 GWh resterende ruimte. Deze drie getallen volgen elkaar in de tijd op en zijn geen optelsom: de 34 GWh van De Veenwieken zit al binnen de 115 GWh, en de circa 80–81 GWh is het rekenkundige verschil daartussen. Programmeringsruimte is een beleidsmatig maximum, geen productieprognose en geen vergunning.

De RES West-Overijssel was een samenwerkingsverband van gemeenten, Provincie Overijssel, waterschappen en netbeheerders. In de RES 1.0 boden de partners aan om vanaf 2030 jaarlijks 1,826 TWh grootschalige duurzame elektriciteit met zon en wind op te wekken.

De RES had het karakter van een politiek-bestuurlijk beleidsdocument. De RES was niet rechtstreeks juridisch bindend voor inwoners of initiatiefnemers. Juridische werking ontstaat pas nadat afspraken worden verwerkt in instrumenten zoals omgevingsvisies, verordeningen, omgevingsplannen, programma’s, projectbesluiten en vergunningen.

Bronnen en berekening

De 34 GWh wind kwam overeen met de bestaande Ommense helft van Windpark De Veenwieken. In deze RES-tabel stond voor Ommen geen afzonderlijke nieuwe windopgave van circa 80 GWh.

West-Overijssel streefde op regionaal niveau naar een verhouding van ongeveer 60% wind en 40% zon.

In de voortgangsrapportage van 2023 stelde de RES-organisatie vast dat zonne-energie redelijk op schema lag, terwijl het aandeel wind achterbleef. Volgens de rapportage waren te weinig nieuwe windprojecten in ontwikkeling en was scheefgroei ontstaan tussen zon en wind.

Op 16 april 2024 besloot het college van Ommen programmeringsafspraken met Gedeputeerde Staten te maken over maximaal 115 GWh windenergie. Daarvan werd circa 34 GWh toegerekend aan De Veenwieken.

De verhoging van 34 naar 115 GWh kwam daarmee niet rechtstreeks uit de oorspronkelijke RES-tabel. Het betrof een latere afspraak tussen gemeente en provincie, vervolgens verwerkt in het Provinciaal Programma Energiestrategie.

Zie ook Gemeente Ommen en Provincie Overijssel.

Dit is de centrale uitleg van de getallen die op meerdere pagina’s terugkomen. Andere pagina’s vatten dit kort samen en verwijzen hiernaartoe.

• 34 GWh — het Ommense deel van het bestaande Windpark De Veenwieken. Dit telt mee in de afspraak; het is bestaande opwek, geen nieuwe ruimte.
• 80 GWh — het maximum dat de gemeenteraad op 7 maart 2024 in de zienswijze noemde en dat later als ruimte voor nieuwe projecten is opengesteld. Het is een afgerond beleidsgetal.
• 81 GWh — het exacte rekenkundige restant (115 min 34) zoals dat in de programmeringsafspraken zelf staat. 80 en 81 GWh gaan dus over hetzelfde: 80 is de afgeronde openstelling, 81 het exacte restant.
• 115 GWh — de totale programmeringsafspraak voor 2030, inclusief de 34 GWh van De Veenwieken. De raad adviseerde hierover op 11 april 2024 positief (14 stemmen voor, 1 tegen); het college besloot op 16 april 2024 de afspraken met Gedeputeerde Staten aan te gaan.
• 20 GWh per turbine — een beleidsmatige rekennorm om ruimte in aantallen turbines te kunnen uitdrukken. Het is geen gegarandeerde, gemeten of vergunde productie; in provinciaal onderzoek wordt voor een grote referentieturbine ook wel met ongeveer 30 GWh gerekend.

Deze getallen zijn niet bij elkaar op te tellen. Belangrijk is bovendien het onderscheid tussen een programmeringsafspraak (bestuurlijke ruimte), een rekennorm (hulpmiddel om die ruimte om te rekenen), een vergunning of projectbesluit (juridische toestemming voor een concreet project) en de werkelijke productie (wat turbines later daadwerkelijk opwekken). Programmeringsruimte is dus geen productieprognose en geen vergunning.

De historische besluiten en stemuitslagen staan op Gemeente Ommen: besluiten vóór de selectie; de vergelijking met andere Overijsselse gemeenten staat op Windafspraken in Overijssel.

Aanvankelijk werd aan een RES 2.0 gewerkt. West-Overijssel koos daarna voor een bredere Agenda Energietransitie, die de RES 2.0 vervangt. De resterende opgaven uit de RES 1.0 worden daarin meegenomen.

De programmeringsafspraken tussen gemeente en provincie en het Provinciaal Programma Energiestrategie volgden ondertussen hun eigen bestuurlijke en provinciale traject.

Zie ook de tijdlijn, de vergelijking Ommen en Hardenberg en de uitleg over kosten, opbrengsten en GWh-programmering.

Naast wind lopen in de gemeente Ommen ook lokale initiatieven voor groen gas. Veehouders in Vinkenbuurt en Witharen onderzoeken de productie van ruw biogas uit mest. Wij hebben indicatief berekend wat dat kan betekenen — en waarom dit niet automatisch leidt tot minder windprogrammering.

Hoeveel energie kan biogas uit Vinkenbuurt en Witharen leveren?