Bestuur en beleid vergeleken
Windafspraken in Overijssel vergeleken
De provincie Overijssel heeft afspraken gemaakt over de maximale hoeveelheid windenergie die per gemeente of gezamenlijk gebied ontwikkeld kan worden. Maar hoe verhouden die afspraken zich wanneer rekening wordt gehouden met het aantal inwoners?
In deze vergelijking staan alle 25 Overijsselse gemeenten, gerangschikt naar de geprogrammeerde hoeveelheid windenergie per inwoner. Ommen komt uit op 5.939 kWh per inwoner en staat daarmee bovenaan.
Het inwonertal is geen officieel provinciaal verdeelcriterium. Deze vergelijking is een aanvullende rekenkundige manier om gemeenten van verschillende omvang naast elkaar te zetten.
Kerncijfers van de vergelijking
Ommen ten opzichte van Overijssel
- 5.939kWh
- geprogrammeerde windenergie per inwoner in Ommen
- circa 1.925kWh
- provinciaal gemiddelde per inwoner (2.315 GWh, 1.202.375 inwoners)
- circa 3,08×
- zoveel als het provinciale gemiddelde per inwoner (circa 208% hoger)
- nummer 1
- positie van Ommen van de 25 Overijsselse gemeenten
Bevolkingscijfers: voorlopige CBS-aantallen per 1 januari 2026. Programmeringsafspraken: PPE 2024.
Uitleg van de getallen 34, 80, 81, 115 en de rekennorm van 20 GWh staat op Van RES naar 115 GWh wind in Ommen.
Conclusie van deze vergelijking
Bij het provinciale gemiddelde: geen nieuwe grote windturbine nodig
Als Ommen dezelfde windafspraak per inwoner had als Overijssel gemiddeld, zou geen nieuwe windturbine van 280 meter nodig zijn om aan dat gemiddelde te voldoen. De vijf bestaande Ommense turbines van Windpark De Veenwieken vullen die berekende opgave vrijwel volledig in.
Ommen zou bij het provinciale gemiddelde uitkomen op circa 37,3 GWh. Daarvan is 34 GWh al gerealiseerd met de vijf Ommense turbines van De Veenwieken. Er resteert dan 3,3 GWh. Volgens de provinciale rekennorm van 20 GWh per grote turbine is dat 0,17 turbine: minder dan één volledige nieuwe turbine en praktisch nul.
Dit is een rekenkundige vergelijking op basis van inwoners en de provinciale rekennorm. Het inwonertal is geen officieel provinciaal verdeelcriterium en de uitkomst is geen formeel besluit over hoeveel turbines Ommen moet krijgen.
Alle 25 gemeenten
De 25 gemeenten zijn gerangschikt van de hoogste naar de laagste geprogrammeerde hoeveelheid windenergie per inwoner. Ommen is als referentiegemeente op 100% gezet.
| Rang | Gemeente | Inwoners | Afspraak (GWh/jaar) | kWh per inwoner | % van Ommen | Ommen heeft …× zoveel | Toelichting |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ommen — referentiegemeente | 19.365 | 115,0 | 5.939 | 100% | 1,00× | 115 GWh totaal; 81 GWh aanvullende opgave, maximaal 80 GWh opengesteld |
| 2 | Staphorst | 18.219 | 100,0 | 5.489 | 92% | 1,08× | waarvan 40 GWh nieuw |
| 3 | Olst-Wijhe | 19.079 | 80,0 | 4.193 | 71% | 1,42× | — |
| 4 | Hardenberg | 64.116 | 235,0 | 3.665 | 62% | 1,62× | ca. 200 GWh nieuw |
| 5 | Dalfsen | 30.264 | 105,0 | 3.469 | 58% | 1,71× | waarvan 60 GWh nieuw |
| 6 | Hellendoorn | 36.354 | 120,0 | 3.301 | 56% | 1,80× | waarvan 60 GWh nieuw |
| 7 | Tubbergen* Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. | 21.604 | 69,7 | 3.225 | 54% | 1,84× | ATT-aandeel + 40 GWh Langeveen |
| 8 | Losser | 23.472 | 75,0 | 3.195 | 54% | 1,86× | — |
| 9 | Wierden | 25.547 | 80,0 | 3.131 | 53% | 1,90× | waarvan 40 GWh nieuw |
| 10 | Rijssen-Holten | 39.274 | 120,0 | 3.055 | 51% | 1,94× | — |
| 11 | Dinkelland | 26.958 | 80,0 | 2.968 | 50% | 2,00× | — |
| 12 | Kampen | 56.835 | 166,0 | 2.921 | 49% | 2,03× | waarvan 140 GWh nieuw |
| 13 | Zwartewaterland | 23.733 | 60,0 | 2.528 | 43% | 2,35× | — |
| 14 | Raalte | 39.084 | 80,0 | 2.047 | 34% | 2,90× | — |
| 15 | Steenwijkerland | 45.926 | 80,0 | 1.742 | 29% | 3,41× | — |
| 16 | Borne | 25.038 | 40,0 | 1.598 | 27% | 3,72× | — |
| 17 | Deventer | 105.111 | 149,0 | 1.418 | 24% | 4,19× | waarvan 140 GWh nieuw |
| 18 | Almelo* Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. | 75.166 | 103,3 | 1.374 | 23% | 4,32× | toegerekend ATT-aandeel |
| 19 | Twenterand* Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. | 34.234 | 47,0 | 1.374 | 23% | 4,32× | toegerekend ATT-aandeel |
| 20 | Haaksbergen* Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. | 24.313 | 30,4 | 1.249 | 21% | 4,75× | toegerekend HHH-aandeel |
| 21 | Hengelo* Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. | 84.045 | 105,0 | 1.249 | 21% | 4,75× | toegerekend HHH-aandeel |
| 22 | Hof van Twente* Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. | 35.775 | 44,7 | 1.249 | 21% | 4,75× | toegerekend HHH-aandeel |
| 23 | Zwolle | 134.147 | 150,0 | 1.118 | 19% | 5,31× | — |
| 24 | Enschede | 162.683 | 80,0 | 492 | 8% | 12,07× | — |
| 25 | Oldenzaal | 32.033 | 0,0 | 0 | 0% | — | geen programmeringsruimte |
Op smalle schermen kunt u de tabel horizontaal verschuiven. Een sterretje betekent: analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak. Bij Oldenzaal is geen factor berekenbaar, omdat het geprogrammeerde volume nul is.
Waarom hebben sommige gemeenten een sterretje?
Brongegevens en rekenwijze
Almelo–Tubbergen–Twenterand (ATT)
- Voor ATT geldt een gezamenlijke programmeringsafspraak van 180 GWh.
- Daarnaast wordt voor Tubbergen 40 GWh bestaande productie in Langeveen meegenomen.
- Voor de vergelijking is de gezamenlijke 180 GWh naar rato van het aantal inwoners verdeeld.
- De hieruit berekende gemeentelijke bedragen zijn geen officiële afzonderlijke provinciale maxima.
Brongegevens en rekenwijze
Haaksbergen–Hengelo–Hof van Twente (HHH)
- Voor HHH geldt een gezamenlijke programmeringsafspraak van 180 GWh.
- Voor de vergelijking is dit bedrag naar rato van het aantal inwoners verdeeld.
- Ook deze gemeentelijke bedragen zijn geen officiële afzonderlijke provinciale maxima.
In de tabel staat bij deze gemeenten een sterretje. De betekenis daarvan: „Analytische toerekening naar rato van inwoners; geen officiële afzonderlijke gemeentelijke afspraak.” Deze uitleg staat ook onder de tabel, zodat zij zonder muisaanwijzer leesbaar is.
Grafiek: kWh per inwoner
Ommen (referentiegemeente)overige gemeentenprovinciaal gemiddelde (1.925 kWh per inwoner)
Tekstalternatief: Ommen staat bovenaan met 5.939 kWh per inwoner, gevolgd door Staphorst (5.489) en Olst-Wijhe (4.193). Het provinciale gemiddelde bedraagt 1.925 kWh per inwoner. Onderaan staan Zwolle (1.118), Enschede (492) en Oldenzaal (0, geen programmeringsruimte). Alle waarden staan ook in de tabel hierboven.
Wat valt op in de vergelijking?
- Ommen staat met 5.939 kWh per inwoner bovenaan.
- Staphorst volgt met 5.489 kWh per inwoner.
- Het provinciale gemiddelde bedraagt circa 1.925 kWh per inwoner.
- Ommen heeft circa 3,08 keer zoveel geprogrammeerde windenergie per inwoner als het provinciale gemiddelde. Dat is circa 208% hoger.
- Ommen heeft per inwoner circa 1,62 keer zoveel geprogrammeerde windenergie als Hardenberg.
Let op
Hoe deze uitkomst moet worden gelezen
De uitkomst bewijst niet automatisch dat de provinciale verdeling onjuist is, maar laat wel zien dat de programmering per inwoner sterk verschilt.
Hoe is de vergelijking voor Ommen berekend?
Ommen in cijfers
- 115GWh
- totale programmeringsafspraak voor Ommen, inclusief bestaande productie
- 34GWh
- bestaande productie: de vijf Ommense turbines van De Veenwieken
- 80GWh
- maximaal opengesteld door de provincie voor nieuwe projecten
Vastgesteld
De berekening stap voor stap
Feiten die rechtstreeks uit openbare en controleerbare bronnen volgen.
- Aantal inwoners Ommen: 19.365
- Provinciaal gemiddelde: circa 1.925 kWh per inwoner
- 19.365 × 1.925 kWh = circa 37,3 GWh
- De huidige totale programmeringsafspraak van Ommen bedraagt 115 GWh.
- Daarvan is 34 GWh bestaande productie.
- Rekenkundig bedraagt de aanvullende opgave 81 GWh.
- Voor nieuwe projecten heeft de provincie maximaal 80 GWh opengesteld.
37,3 GWh
gemiddelde afspraak voor Ommen
min
34 GWh
bestaande Ommense productie
is
3,3 GWh
resterende ruimte
3,3 GWh ÷ 20 GWh per turbine = 0,165 turbineAfgerond: 0,17 turbine
Rekenkundige uitkomst: minder dan één volledige nieuwe turbine — praktisch nul.
| Situatie Ommen | GWh per jaar | Theoretisch aantal turbines | Praktisch |
|---|---|---|---|
| Bij het provinciale gemiddelde | 37,3 GWh | 1,87 | circa 2 moderne turbines als energie-equivalent |
| Bestaande Ommense productie | 34 GWh | bestaande turbines | 5 kleinere turbines van De Veenwieken |
| Resterend bij het gemiddelde | 3,3 GWh | 0,17 | geen nieuwe turbine |
| Huidige totale afspraak | 115 GWh | 5,75 | circa 6 volgens de rekennorm |
| Provinciale openstelling nieuw | 80 GWh | 4,00 | 4 nieuwe turbines |
De vijf bestaande turbines van De Veenwieken zijn kleiner dan de moderne referentieturbines waarmee de provincie rekent. Het theoretische aantal van 1,87 moderne turbines is daarom alleen een energievergelijking en geen telling van de werkelijk aanwezige turbines.
Let op
Let op
Dit is een rekenkundige vergelijking. Het is geen beschrijving van het criterium waarmee de provincie de windafspraken daadwerkelijk heeft verdeeld.
Formele verdeling van Windpark De Veenwieken
Vastgesteld
Formele verdeling
Feiten die rechtstreeks uit openbare en controleerbare bronnen volgen.
- Windpark De Veenwieken bestaat uit tien turbines.
- Vijf turbines staan formeel op grondgebied van Ommen.
- Vijf turbines staan formeel op grondgebied van Hardenberg.
- De turbines hebben een tiphoogte van ongeveer 149,5 meter.
- De totale jaarlijkse parkopbrengst ligt rond 68–70 GWh.
- Aan de programmeringsafspraak van Ommen wordt alleen het Ommense aandeel van 34 GWh toegerekend.
- De volledige productie van De Veenwieken wordt dus niet aan Ommen toegerekend.
- Ook bij Hardenberg wordt alleen het Hardenbergse aandeel meegenomen.
Ommen
5 turbines · 34 GWh in de Ommense afspraak
Hardenberg
5 turbines · ongeveer de andere helft van de parkproductie
Het park wordt dus niet twee keer volledig meegeteld: iedere gemeente telt alleen het eigen aandeel mee.
De provinciale norm van 20 GWh per turbine
Vastgesteld
Wat vaststaat
Feiten die rechtstreeks uit openbare en controleerbare bronnen volgen.
- Ondersloot 3 gaat uit van vier turbines met een beoogde tiphoogte van 280 meter. Het plan is geselecteerd; de vergunningprocedure moet nog worden doorlopen.
- Het definitieve turbinetype en de definitieve posities zijn nog niet vastgesteld.
- De provincie gebruikt bij het beoordelen en rangschikken van grote windinitiatieven een uniforme rekenwaarde van 20 GWh per turbine per jaar.
- Deze 20 GWh is een beleidsmatige vergelijkingsnorm en geen gegarandeerde productie.
- In het provinciale omgevingseffectonderzoek wordt voor een referentieturbine van 280 meter een indicatieve opbrengst van ongeveer 30 GWh per jaar genoemd.
- De werkelijke productie hangt af van het turbinevermogen, de rotordiameter, de windsnelheid, stilstand, onderhoud, slagschaduwmaatregelen, natuurmaatregelen en netbeperkingen.
De hoofdvergelijking op deze pagina rekent daarom met de officiële beleidsmatige waarde van 20 GWh per turbine. De hoogte van een turbine zegt op zichzelf niets over de opbrengst: een turbine produceert niet automatisch 20 of 30 GWh omdat zij 280 meter hoog is.
Ommen en Hardenberg
| Gemeente | Inwoners | Totale afspraak | Bestaand | Nieuwe ruimte | kWh per inwoner |
|---|---|---|---|---|---|
| Ommen | 19.365 | 115 GWh | 34 GWh | 81 GWh, waarvan maximaal 80 GWh opengesteld | 5.939 |
| Hardenberg | 64.116 | 235 GWh | circa 34–35 GWh | circa 200 GWh | 3.665 |
Op basis van de totale programmeringsafspraak heeft Ommen per inwoner circa 1,62 keer zoveel geprogrammeerde windenergie als Hardenberg.
Lees ook de uitgebreide vergelijking op Ommen en Hardenberg vergeleken.
Methode, beperkingen en mogelijke kritiek
Methodische toelichting
Deze vergelijking deelt de provinciale programmeringsmaxima voor windenergie door het aantal inwoners per gemeente op 1 januari 2026. De uitkomst is een aanvullende verdelingsindicator en geen criterium dat de provincie zelf bij het vaststellen van de programmeringsafspraken heeft gebruikt.
De provincie baseert de afspraken onder meer op ruimtelijke en technische mogelijkheden, landschap, bestaande projecten, clustering en gemeentelijke zoekgebieden. De cijfers zijn programmeringsmaxima en geen gegarandeerde productie of reeds vergunde capaciteit.
Voor Ommen bedraagt het totale maximum 115 GWh per jaar. Daarin is 34 GWh bestaande productie opgenomen van de vijf turbines van De Veenwieken die op Ommens grondgebied staan. De andere vijf turbines staan in Hardenberg. De aanvullende Ommense opgave bedraagt rekenkundig 81 GWh. Voor de provinciale openstelling geldt maximaal 80 GWh voor nieuwe projecten.
Voor de gezamenlijke gebieden ATT en Haaksbergen–Hengelo–Hof van Twente bestaan geen officiële afzonderlijke maxima per gemeente. De gemeentelijke bedragen in deze vergelijking zijn uitsluitend naar rato van het inwonertal toegerekend en mogen niet als provinciale afspraken per gemeente worden gelezen.
Bronnen en documenten
8 bronnenToon alle bronnenVerberg bronnen
Provincie Overijssel
Provinciaal Programma Energiestrategie 2024 (PPE 2024), bekendmaking Provinciaal Blad — primaire bron
2024 · officiële toelichting
CBS
Voorlopige bevolkingsaantallen per gemeente, peildatum 1 januari 2026 — primaire bron
2026 · officiële toelichting
Provincie Overijssel
Provincie Overijssel — selectie windaanvraag gemeente Ommen
18 juni 2026 · Nieuwsbericht provincie · officiële bekendmaking
Provincie Overijssel
Omgevingseffectrapportage OER Fase 2a, definitief 12 januari 2024 (pdf) — referentieturbines van 200 en 280 meter. Oorspronkelijk gepubliceerd door Provincie Overijssel; de provinciale link werkt niet meer, daarom een identieke institutionele kopie in het eDepot van Wageningen University & Research
2024 · officiële toelichting
Provincie Overijssel
Omgevingseffectrapportage OER Fase 2a, herziene versie, definitief 9 juli 2024 (pdf, provinciaal raadsinformatiesysteem, documentnummer 14407320) — de referentieturbines van 200 en 280 meter zijn in deze herziene versie ongewijzigd gebleven
2024 · officiële toelichting
Provincie Overijssel
De Staat van Overijssel, jaarverslag 2020 — hernieuwbare energie, met de verdeling van De Veenwieken over Ommen en Hardenberg
2020 · officiële toelichting
Gemeente Ommen
Windenergie in Ommen — veelgestelde vragen
doorlopend · Gemeentelijke informatiepagina · officiële toelichting
overijssel.nl
Provincie Overijssel, Windprojecten per gemeente (stand van zaken selectie en procedure)
officiële toelichting
Bekijk ook de rubriek Provincie Overijssel in het volledige bronnenregister. De bronnen van deze pagina staan in meerdere rubrieken.
Datum laatste inhoudelijke controle: 6 september 2026.
