Ommen en Hardenberg vergeleken

De provinciale vergelijking begint niet bij de gemeentegrens. In het coalitieakkoord 2023–2027 noemt provincie Overijssel Ommen/Hardenberg als één van vier voorkeursgebieden voor grootschalige clustering van windenergie. De beide gemeenten namen vervolgens samen met de provincie deel aan bestuurlijk overleg over de uitwerking van het windbeleid en de programmeringsafspraken.

De samenhang is ook ruimtelijk zichtbaar. Windpark De Veenwieken bestaat uit tien turbines, waarvan er vijf in Ommen en vijf in Hardenberg staan. Windpark Ondersloot is voorzien in Ommen, in de onmiddellijke nabijheid van De Veenwieken en de gemeentegrens. Geluid, slagschaduw, landschap, verlichting en andere mogelijke effecten houden niet op bij die grens.

Ommen en Hardenberg kregen uiteindelijk afzonderlijke programmeringsafspraken. Juist omdat zij provinciaal als één voorkeursgebied zijn behandeld, is het relevant om te vergelijken hoe de gezamenlijke ruimte is verdeeld en vanuit welke gemeentelijke beleidspositie beide gemeenten aan het overleg deelnamen.

Deze bedragen zijn programmeringsmaxima en geen productieprognoses, bouwopdrachten of vergunningen. Het aantal inwoners is geen officiële provinciale verdeelsleutel. De vergelijking per inwoner is een rekenkundige analyse van Leefbaar Stegeren waarmee gemeenten van verschillende omvang naast elkaar kunnen worden gezet.

De verhouding van 3,08 is berekend met de ongeronde onderliggende waarden; de zichtbare kWh-bedragen zijn afgerond op hele getallen.

In de RES 1.0 van 2021 stond voor Ommen 34 GWh windenergie en voor Hardenberg 166 GWh. Samen was dat 200 GWh. In de latere programmeringsafspraken bedraagt de totale ruimte voor het provinciale voorkeursgebied Ommen/Hardenberg 350 GWh: 115 GWh voor Ommen en 235 GWh voor Hardenberg.

De RES-cijfers en de programmeringsafspraken horen bij verschillende beleidsfasen. De onderstaande verschillen zijn rekenkundige vergelijkingen en geen afzonderlijke, officieel vastgestelde nieuwe opgaven.

Wind in RES 1.0

Ommen

34 GWh

Hardenberg

166 GWh

Samen

200 GWh

Latere programmering

Ommen

115 GWh

Hardenberg

235 GWh

Samen

350 GWh

Rekenkundig verschil

Ommen

+81 GWh

Hardenberg

+69 GWh

Samen

+150 GWh

Het kleinere Ommen kreeg daarmee een grotere absolute verhoging boven het windaandeel uit de RES 1.0 dan Hardenberg. Uit de openbare stukken blijkt niet welke verdeelmaatstaven aan de uiteindelijke verdeling van 115 en 235 GWh ten grondslag lagen.

De twee gemeenten begonnen niet vanuit dezelfde beleidsmatige en bestuurlijke uitgangspositie. Onderstaande vergelijking beschrijft uitsluitend wat vóór of rond de programmeringsafspraken aantoonbaar openbaar beschikbaar was.

Gemeentelijk kader

Ommen

De raad droeg het college op 22 juni 2023 op vóór 31 december 2023 een afwegingskader wind aan te bieden. Dit kader was vóór de besluitvorming van april 2024 niet door de raad vastgesteld.

Hardenberg

Hardenberg beschikte sinds 2017 over een afwegingskader voor grootschalige duurzame energieopwekking.

Eerdere gebiedservaring

Ommen

Ommen stelde in juni 2023 drie zoekgebieden vast op basis van een quickscan en gaf opdracht een afwegingskader uit te werken.

Hardenberg

Hardenberg had een gebiedsproces voor Bergentheim, Kloosterhaar en Sibculo, een omgevingsadviesgroep en eerdere besluitvorming over De Veenwieken.

Evaluatie vóór de afspraken

Ommen

Op de Ommen-pagina is geen vergelijkbare afgeronde evaluatie van een gemeentelijk windgebiedsproces vóór april 2024 vastgesteld.

Hardenberg

Het gebiedsproces Bergentheim, Kloosterhaar en Sibculo werd beëindigd en vervolgens geëvalueerd. Het evaluatierapport van I&O Research dateert van 25 april 2023.

Participatie en beoordeling

Ommen

Het later vastgestelde Windbeleid Ommen, met regels over onder meer participatie en lokaal eigendom, werd op 30 januari 2025 vastgesteld.

Hardenberg

Algemeen afwegingskader sinds 2017; eerdere ervaring en evaluatie beschikbaar. Het specifieke afwegingskader windenergie en de participatieleidraad zijn op 14 mei 2024 tegelijk met de programmeringsafspraken vastgesteld. Hardenberg vroeg de provincie het gemeentelijke afwegingskader en de participatieleidraad te gebruiken bij de beoordeling van initiatieven.

Positie bij het provinciale overleg

Ommen

Ommen nam deel aan het overleg terwijl het door de raad gevraagde afwegingskader nog niet was vastgesteld.

Hardenberg

Hardenberg kon in het overleg verwijzen naar eerder vastgesteld beleid, eerdere proceservaring en een afgeronde evaluatie.

Bekijk de openstaande vraag over de verdeelmaatstaven

Windpark De Veenwieken bestaat uit tien operationele windturbines. Vijf turbines staan op het grondgebied van de gemeente Ommen en vijf op het grondgebied van de gemeente Hardenberg. De Raad van State heeft in een uitspraak over dit windpark aandacht besteed aan de ligging rond de gemeentegrens.

In de programmeringsafspraken tussen provincie en gemeenten wordt voor iedere gemeente 34 GWh van Windpark De Veenwieken meegerekend. Dat is een bestaande, reeds gerealiseerde bijdrage binnen het provinciale windkader.

Omdat het windpark rond de gemeentegrens ligt, stoppen ruimtelijke effecten niet bij de bestuurlijke grens. Geluid, slagschaduw, landschapsverandering en verlichting kunnen aan beide zijden van de grens relevant zijn.

In de gemeente Hardenberg zijn drie afzonderlijke projecten geselecteerd. Zij worden hier apart genoemd en niet dubbel geteld.

Bronnen en berekening