Materialen, slijtage en ontmanteling

Regen, hagel, stof, uv-belasting en andere weersinvloeden kunnen de voorrand van rotorbladen aantasten. Dit heet voorranderosie. Eerst raakt de beschermende coating beschadigd; bij verdergaande slijtage kunnen ook onderliggende lagen worden aangetast. Daarbij kunnen materiaaldeeltjes vrijkomen. Hoe groot die slijtage is, hangt af van de toegepaste coating, het turbinetype, de draaisnelheid van de bladtippen, het onderhoudsprogramma en de plaatselijke weersomstandigheden.

Wij noemen bewust geen algemeen emissiegetal als vaststaand cijfer. Als onderzoeksvoorbeeld geldt: een modelstudie van Caboni e.a. (2025) schat voor een moderne offshore referentieturbine van 15 MW met drie rotorbladen en een beschermlaag van polyurethaan gemiddeld circa 240 gram microplastics per turbine per jaar. Dit is een modeluitkomst voor offshore omstandigheden en geen meting of voorspelling voor de beoogde landturbines bij Ondersloot. De studie onderzoekt of materiaalverlies optreedt en welke omvang dat onder bepaalde aannames kan hebben; zij stelt geen gezondheidsschade en geen lokaal ecologisch effect vast.

Onderzoek naar de verspreiding van deeltjes uit rotorbladslijtage, naar blootstelling en naar ecologische gevolgen is nog beperkt. Eén van de weinige experimentele studies is een laboratoriumonderzoek met blauwe mosselen (Mytilus edulis). Daarin werd materiaal gebruikt dat afkomstig is van rotorbladcoating en glasvezelcomposiet, in een offshore en aquatische context. Onder de geteste omstandigheden werd geen significante metabole verstoring vastgesteld en werden slechts beperkte reacties gezien. Deze uitkomst is niet toepasbaar als bewijs voor landturbines of voor de omgeving van Ondersloot.

De beschikbare literatuur bevestigt dat rotorbladen kunnen eroderen en materiaaldeeltjes kunnen verliezen. Daarmee is nog niet vastgesteld in welke hoeveelheden deze deeltjes rond moderne landturbines terechtkomen, hoe ver zij zich verspreiden of welk ecologisch en gezondheidskundig risico zij onder praktijksituaties vormen. Voor Ondersloot zijn hierover nog geen projectspecifieke gegevens openbaar.

Twee belanghebbende publicaties waarschuwen dat door slijtage van rotorbladen microplastics en mogelijk stoffen uit epoxy- of coatingmateriaal in het milieu kunnen komen. Green Warriors of Norway verbindt dit vraagstuk aan bisfenol A en mogelijke effecten op voortplanting en ecosystemen. Wind Concerns spreekt van een bredere milieu- en gezondheidsdreiging door bladslijtage.

Deze publicaties zijn geen peer-reviewed onderzoeken en steunen voor hun kwantitatieve claims sterk op de Noorse analyse van Solberg, Rimereit en Weinbach uit 2021. Een peer-reviewed modelstudie van Caboni e.a. uit 2025 concludeert dat de veelgenoemde berekening van 62 kilogram materiaalverlies per turbine per jaar op een methodologische fout berust en een sterke overschatting geeft. Die studie schat voor een moderne offshore referentieturbine van 15 MW met drie rotorbladen en een beschermlaag van polyurethaan gemiddeld circa 240 gram microplastics per turbine per jaar. Dit is een modeluitkomst voor offshore omstandigheden en geen meting of voorspelling voor de beoogde landturbines bij Ondersloot.

Daarmee is niet vastgesteld dat bij Ondersloot schadelijke hoeveelheden BPA of microplastics zullen vrijkomen. Wel blijft het redelijk om vóór vergunningverlening openbaar te maken welke bladmaterialen, harsen en coatings worden gebruikt, welke slijtage wordt verwacht, welke stoffen daarbij kunnen vrijkomen en hoe dit wordt gemeten, beperkt en opgeruimd.

• NGO-publicatie via Business & Human Rights Resource Centre: Norway: NGO raises concerns over environmental impact of chemicals used in wind turbine blades (17 mei 2021)
• Belanghebbende/opiniepublicatie van Wind Concerns: Toxic Blade Time Bomb (28 november 2024, bijgewerkt 8 september 2025)
• Peer-reviewed studie van Caboni e.a. uit 2025: Estimating microplastic emissions from offshore wind turbine blades in the Dutch North Sea

Staal, koper en een groot deel van het beton uit een windturbine zijn relatief goed te recyclen. RVO beschrijft in de Monitor Wind op Land 2025 dat ongeveer 90 procent van de massa van een windturbine goed recyclebaar is. Het composietmateriaal in de rotorbladen behoort tot het resterende, moeilijker te verwerken deel.

Technisch bestaan er verschillende verwerkingsmethoden voor composieten, maar grootschalige, economisch rendabele en hoogwaardige verwerking is volgens onderzoek van het Joint Research Centre van de Europese Commissie nog beperkt. Diezelfde onderzoeken laten zien dat de Europese afvalstromen uit ontmantelde windturbines de komende decennia toenemen. Afspraken vooraf over demontage, hergebruik, recycling en herstel van de locatie zijn daarom relevant. Wij stellen niet dat rotorbladen per definitie worden gestort of achtergelaten; wij stellen vast dat de verwerkingsroute vooraf moet worden vastgelegd en controleerbaar moet zijn.